LDL χοληστερίνη: Τι είναι η «κακή» χοληστερίνη, φυσιολογικές τιμές και πότε είναι υψηλή

Τι είναι η LDL χοληστερίνη;

Η χοληστερίνη είναι μια λιπαρή ουσία που ο οργανισμός χρειάζεται για τη δομή των κυττάρων του και για την παραγωγή ορμονών και βιταμίνης D.⁵ Επειδή δεν διαλύεται στο αίμα, μεταφέρεται μέσα σε μικρά σωματίδια, τις λιποπρωτεΐνες. Οι πιο γνωστές είναι η λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας (LDL) και η λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας (HDL).¹

Η LDL χοληστερίνη είναι γνωστή ως «κακή», γιατί όταν περισσεύει μπορεί να εναποτεθεί στα τοιχώματα των αρτηριών και να συμβάλει στην αθηροσκλήρωση, δηλαδή στη σταδιακή στένωσή τους.¹ Η HDL, η «καλή» χοληστερίνη, μεταφέρει την περίσσεια χοληστερίνης από τους ιστούς πίσω στο ήπαρ.¹

Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές της LDL;

Πολλά εργαστήρια αναγράφουν για την LDL ένα γενικό όριο, συχνά τα 160 mg/dL. Το όριο αυτό δεν λαμβάνει υπόψη τον καρδιαγγειακό σας κίνδυνο.⁶ Οι πιο πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες θέτουν για τους περισσότερους ενήλικες στόχο LDL κάτω από 100 mg/dL, και χαμηλότερο όταν ο καρδιαγγειακός κίνδυνος είναι υψηλός.²

Ωστόσο, μελέτες δείχνουν ότι ο διαβήτης και η αντίσταση στην ινσουλίνη, δηλαδή η μειωμένη ανταπόκριση του οργανισμού στην ορμόνη που ρυθμίζει το σάκχαρο, προβλέπουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο πολύ πιο ισχυρά από την LDL μόνη της.³ Ισχυροί παράγοντες κινδύνου είναι επίσης η υψηλή αρτηριακή πίεση και το κάπνισμα.³ Γι' αυτό η εστίαση σε έναν μόνο αριθμό δεν δίνει την πλήρη εικόνα.

Ο προσωπικός σας στόχος εξαρτάται από τον συνολικό σας κίνδυνο. Ορισμένοι έχουν εξαρχής υψηλότερο κίνδυνο και γι' αυτό χαμηλότερο στόχο. Σε αυτούς ανήκουν όσοι έχουν καρδιαγγειακή νόσο, διαβήτη, χρόνια νεφρική νόσο ή οικογενή υπερχοληστερολαιμία, δηλαδή κληρονομικά πολύ υψηλή χοληστερίνη.¹

Για τους υπόλοιπους, ο γιατρός εκτιμά τον κίνδυνο των επόμενων 10 ετών με εργαλεία όπως το SCORE2 (Systematic Coronary Risk Evaluation 2).⁷ Αν παίρνετε ήδη φάρμακο για τη χοληστερίνη, τον στόχο σας τον ορίζει ο γιατρός σας.¹

Η LDL διαβάζεται πάντα μαζί με τους υπόλοιπους δείκτες του πίνακα:

Γιατί έχει σημασία η ποιότητα της LDL;

Η τιμή της LDL δείχνει πόση χοληστερίνη μεταφέρουν τα σωματίδια LDL, όχι πόσα είναι ούτε πόσο μεγάλα.¹¹ Τα σωματίδια αυτά δεν είναι όλα ίδια. Τα μικρά και πυκνά περνούν ευκολότερα στο τοίχωμα των αρτηριών⁸ και συνδέονται ισχυρότερα με την αθηροσκλήρωση.¹²

Το ποια σωματίδια κυριαρχούν φαίνεται από τον λόγο LDL/ApoB. Κάθε σωματίδιο LDL φέρει μία πρωτεΐνη, την απολιποπρωτεΐνη B (ApoB). Έτσι ο λόγος δείχνει πόση χοληστερίνη μεταφέρει κατά μέσο όρο κάθε σωματίδιο.⁸ Λόγος πάνω από 1,2 θεωρείται φυσιολογικός, γιατί σημαίνει ότι κυριαρχούν τα μεγάλα σωματίδια, και πάνω από 1,4 βέλτιστος.⁸

Ο λόγος LDL/ApoB είναι ένας πολύ σημαντικός δείκτης καρδιαγγειακής υγείας. Μελέτες δείχνουν ότι οι χαμηλές τιμές του συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακή νόσο.¹³

Έτσι, η ίδια τιμή LDL μπορεί να σημαίνει διαφορετικά πράγματα. Όταν ο λόγος LDL/ApoB είναι υψηλός, τα τριγλυκερίδια χαμηλά και η HDL υψηλή, η LDL μεταφέρεται κυρίως από μεγάλα σωματίδια, που συνδέονται πολύ πιο αδύναμα με την αθηροσκλήρωση.⁸¹²

Αντίθετα, ένας χαμηλός λόγος με υψηλά τριγλυκερίδια και χαμηλή HDL δείχνει πολλά μικρά, πυκνά σωματίδια. Το μοτίβο αυτό συνοδεύει συχνά την αντίσταση στην ινσουλίνη.⁸ Σε κάθε περίπτωση, μια LDL πάνω από τον στόχο των οδηγιών αξίζει να τη συζητήσετε με τον γιατρό σας.²

Τι επηρεάζει την ποιότητα της LDL;

Η ποιότητα της LDL εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το μεταβολικό περιβάλλον. Τα μικρά και πυκνά σωματίδια πληθαίνουν όταν η διατροφή έχει πολλή ζάχαρη και επεξεργασμένους υδατάνθρακες και υπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη.⁴ Την ποιότητα της χοληστερίνης επηρεάζουν επίσης το κάπνισμα, που κάνει την LDL πιο ευάλωτη στην οξείδωση,¹⁴ το αλκοόλ, που ανεβάζει τα τριγλυκερίδια,¹ και η ατμοσφαιρική ρύπανση, που μπορεί να εξασθενήσει την προστατευτική δράση της HDL.¹⁵

Σημασία έχει και η υγεία των ίδιων των αρτηριών. Η υψηλή αρτηριακή πίεση, το κάπνισμα και το υψηλό σάκχαρο μπορούν να προκαλέσουν βλάβη στο εσωτερικό τους τοίχωμα.¹⁶ Σε ένα τοίχωμα με βλάβη, η χοληστερίνη εναποτίθεται πιο εύκολα και οι αρτηρίες σταδιακά στενεύουν.¹⁶

Τι βελτιώνει την ποιότητα της LDL;

Ο στόχος δεν είναι απλώς ένας χαμηλότερος αριθμός, αλλά μεγαλύτερα σωματίδια, χαμηλά τριγλυκερίδια, καλή HDL και καλή ευαισθησία στην ινσουλίνη. Σε αυτό βοηθούν οι καθημερινές συνήθειες:

• Λιγότερη ζάχαρη και λιγότεροι επεξεργασμένοι υδατάνθρακες: λιγότερα γλυκά, αναψυκτικά, χυμοί, λευκό ψωμί και δημητριακά πρωινού. Ο περιορισμός τους ρίχνει τα τριγλυκερίδια και μεγαλώνει τα σωματίδια LDL.⁴¹⁷
• Λιπαρά καλής ποιότητας: εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και ξηροί καρποί, στη θέση των επεξεργασμένων σπορελαίων και της μαργαρίνης. Έχει φανεί ότι η μεσογειακή διατροφή με ξηρούς καρπούς μεγαλώνει τα σωματίδια LDL. Με ελαιόλαδο ή ξηρούς καρπούς αυξάνονται και τα μεγάλα σωματίδια HDL.¹⁸
• Χωρίς trans λιπαρά: τα βιομηχανικά υδρογονωμένα λιπαρά, που υπάρχουν σε ορισμένες μαργαρίνες και έτοιμα αρτοσκευάσματα, ανεβάζουν την LDL και ρίχνουν την HDL.¹
• Τακτική άσκηση, όπως το γρήγορο περπάτημα: μειώνει τα μικρά σωματίδια LDL και αυξάνει τα μεγάλα σωματίδια LDL και HDL.¹⁹
• Απώλεια του περιττού βάρους: μειώνει επίσης τα μικρά σωματίδια LDL.¹⁷
• Διακοπή του καπνίσματος και αποφυγή ή περιορισμός του αλκοόλ.¹¹⁴

Πότε να μιλήσετε με γιατρό

• Η LDL σας είναι πάνω από τον στόχο των οδηγιών, ιδίως με χαμηλό λόγο LDL/ApoB, υψηλά τριγλυκερίδια ή χαμηλή HDL.²
• Η ολική χοληστερίνη σας είναι 310 mg/dL ή περισσότερο, ή η LDL 190 mg/dL ή περισσότερο.¹⁶
• Έχετε συγγενή πρώτου βαθμού με καρδιαγγειακή νόσο σε νεαρή ηλικία (άνδρα κάτω των 55 ή γυναίκα κάτω των 60 ετών).²⁰
• Έχετε καρδιαγγειακή νόσο, διαβήτη ή χρόνια νεφρική νόσο: ο στόχος σας ορίζεται με τον γιατρό.¹
• Παίρνετε φάρμακο για τη χοληστερίνη και έχετε ανεπιθύμητες ενέργειες. Μην το διακόψετε μόνοι σας.
• Έχετε πόνο στο στήθος ή συμπτώματα εγκεφαλικού, όπως στραβό στόμα, αδυναμία στο ένα χέρι ή δυσκολία στην ομιλία: καλέστε αμέσως το 166 ή το 112.

Πώς σας βοηθά η Kyma

Με μία αιμοληψία σε συνεργαζόμενα εργαστήρια, η Kyma μετρά μαζί την LDL, το υπόλοιπο λιπιδαιμικό προφίλ, την ApoB, τον λόγο LDL/ApoB, τη C-αντιδρώσα πρωτεΐνη υψηλής ευαισθησίας (hs-CRP), έναν δείκτη φλεγμονής, το σάκχαρο και την ινσουλίνη, ώστε η LDL να διαβάζεται μέσα στο μεταβολικό της περιβάλλον. Η αιμοληψία γίνεται νηστικοί, γιατί στο ίδιο δείγμα μετρώνται το σάκχαρο και η ινσουλίνη. Ακολουθούν η εξήγηση των αποτελεσμάτων με βάση το ιστορικό σας και ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής και τρόπου ζωής, με παραπομπή σε γιατρό όταν χρειάζεται. kymahealth.co