Χάπι για τη χοληστερίνη: Πότε χρειάζεται και τι εξετάζει ο γιατρός για να αποφασίσει

Τι είναι η χοληστερίνη και τι κάνει το φάρμακο;

Η χοληστερίνη είναι μια λιπαρή ουσία που ο οργανισμός χρειάζεται για να χτίζει τα κύτταρά του και για να παράγει ορισμένες ορμόνες και τη βιταμίνη D.⁴ Επειδή δεν διαλύεται στο αίμα, μεταφέρεται μέσα σε ειδικά σωματίδια, τις λιποπρωτεΐνες. Οι πιο γνωστές είναι η λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας (LDL) και η λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας (HDL).¹ Στην ίδια εξέταση αίματος μετριούνται και τα τριγλυκερίδια, ένα άλλο είδος λίπους στο αίμα.¹

Η LDL είναι γνωστή ως «κακή» χοληστερίνη, γιατί όταν περισσεύει μπορεί να εναποτεθεί στα τοιχώματα των αρτηριών και σταδιακά να τις στενέψει.¹

Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται συχνότερα για τη χοληστερίνη είναι οι στατίνες. Μειώνουν την παραγωγή χοληστερίνης στο ήπαρ και έτσι ρίχνουν την LDL.¹ Το όφελός τους είναι μεγαλύτερο όσο υψηλότερος είναι ο συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος και η αρχική LDL.¹

Γιατί ένας αριθμός χοληστερίνης δεν αρκεί;

Οι πιο πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες θέτουν για τους περισσότερους ενήλικες στόχο LDL κάτω από 100 mg/dL, και χαμηλότερο όταν ο καρδιαγγειακός κίνδυνος είναι υψηλός.³ Ωστόσο, μελέτες δείχνουν ότι ο διαβήτης και η αντίσταση στην ινσουλίνη, δηλαδή η μειωμένη ανταπόκριση του οργανισμού στην ορμόνη που ρυθμίζει το σάκχαρο, προβλέπουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο πολύ πιο ισχυρά από την LDL μόνη της.⁵ Ισχυροί παράγοντες κινδύνου είναι επίσης η υψηλή αρτηριακή πίεση και το κάπνισμα.⁵ Γι' αυτό η εστίαση σε έναν μόνο αριθμό δεν δίνει την πλήρη εικόνα.

Ο στόχος αυτός δεν σημαίνει ότι κάθε τιμή πάνω από 100 mg/dL χρειάζεται φάρμακο. Η ίδια τιμή LDL δεν οδηγεί στην ίδια σύσταση για όλους, γιατί η απόφαση εξαρτάται από τον συνολικό κίνδυνο.¹³

Εξίσου σημαντική είναι η ποιότητα της LDL. Τα μικρά και πυκνά σωματίδια συνδέονται ισχυρότερα με την αθηροσκλήρωση, δηλαδή τη συσσώρευση χοληστερίνης στο τοίχωμα των αρτηριών.⁶ Πληθαίνουν όταν η διατροφή έχει πολλή ζάχαρη και επεξεργασμένους υδατάνθρακες και υπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη.⁷ Την ποιότητα της χοληστερίνης επηρεάζουν επίσης το κάπνισμα, που κάνει την LDL πιο ευάλωτη στην οξείδωση,⁸ το αλκοόλ, που ανεβάζει τα τριγλυκερίδια,¹ και η ατμοσφαιρική ρύπανση, που μπορεί να εξασθενήσει την προστατευτική δράση της HDL.⁹

Σημασία έχει και η υγεία των ίδιων των αρτηριών. Η υψηλή αρτηριακή πίεση, το κάπνισμα και το υψηλό σάκχαρο μπορούν να προκαλέσουν βλάβη στο εσωτερικό τους τοίχωμα.¹⁰ Σε ένα τοίχωμα με βλάβη, η χοληστερίνη εναποτίθεται πιο εύκολα και οι αρτηρίες σταδιακά στενεύουν.¹⁰

Ο λόγος της LDL προς την απολιποπρωτεΐνη B (λόγος LDL/ApoB), ένας πολύ σημαντικός δείκτης καρδιαγγειακής υγείας, δείχνει ποια σωματίδια κυριαρχούν.¹¹ Οι χαμηλές τιμές του συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακή νόσο.¹² Δείτε και τι δείχνει η LDL χοληστερίνη.

Πότε εξετάζεται φάρμακο;

Φάρμακο εξετάζεται κυρίως στις εξής περιπτώσεις:

• Υπάρχει ήδη καρδιαγγειακή νόσος. Όσοι έχουν περάσει έμφραγμα, εγκεφαλικό ή επέμβαση στις αρτηρίες της καρδιάς έχουν τον υψηλότερο κίνδυνο.¹ Σε αυτή την περίπτωση οι οδηγίες συστήνουν φάρμακο μαζί με τις αλλαγές στον τρόπο ζωής.¹
• Διαβήτης ή χρόνια νεφρική νόσος. Και οι δύο ανεβάζουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, ιδίως όταν ο διαβήτης διαρκεί πολλά χρόνια ή έχει προκαλέσει επιπλοκές.¹ Γι' αυτό το φάρμακο εξετάζεται συχνότερα.¹
• Πολύ υψηλή χοληστερίνη. Αν η ολική χοληστερίνη σας είναι 310 mg/dL ή περισσότερο, ή η LDL 190 mg/dL ή περισσότερο, μιλήστε με τον γιατρό σας, γιατί τέτοιες τιμές μπορεί να έχουν κληρονομική αιτία.¹¹³
• Υψηλός εκτιμώμενος κίνδυνος για τα επόμενα 10 χρόνια. Όταν δεν ισχύει κάτι από τα παραπάνω, ο γιατρός υπολογίζει τον κίνδυνο εμφράγματος ή εγκεφαλικού για την επόμενη δεκαετία με εργαλεία όπως το SCORE2 (Systematic Coronary Risk Evaluation 2).¹⁴ Το SCORE2 συνυπολογίζει την ηλικία, το φύλο, το κάπνισμα, την πίεση και τη χοληστερίνη.¹⁴ Όσο υψηλότερος βγαίνει ο κίνδυνος, τόσο πιθανότερο είναι να χρειαστεί φάρμακο.¹²

Σε χαμηλότερο κίνδυνο, η βάση είναι οι αλλαγές στον τρόπο ζωής. Φάρμακο εξετάζεται αν η LDL μένει υψηλή παρά τις αλλαγές αυτές.¹ Όταν ο κίνδυνος βρίσκεται κοντά στο όριο, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει σκορ ασβεστίου των στεφανιαίων αρτηριών (coronary artery calcium, CAC), μια αξονική τομογραφία της καρδιάς που βοηθά να κριθεί αν χρειάζεται φάρμακο.¹ Ο γιατρός μπορεί επίσης να συνεκτιμήσει την επίμονα αυξημένη C-αντιδρώσα πρωτεΐνη υψηλής ευαισθησίας (hs-CRP), που δείχνει χρόνια φλεγμονή, και τη λιποπρωτεΐνη(α), που λειτουργεί ως ενισχυτής του κινδύνου που ήδη υπάρχει.²

Ο τρόπος ζωής είναι η βάση, με ή χωρίς φάρμακο

Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής χρειάζονται σε κάθε επίπεδο κινδύνου.¹ Όταν ο γιατρός συστήσει φάρμακο, συνεχίζονται μαζί του, γιατί το φάρμακο δεν τις αντικαθιστά.¹³ Όταν προηγούνται οι αλλαγές, οι εξετάσεις επαναλαμβάνονται συνήθως μετά από περίπου 3 μήνες, με τον γιατρό σας να ορίζει τον ακριβή χρόνο.

Τον καρδιαγγειακό κίνδυνο μειώνουν κυρίως:

• Ποιότητα της τροφής: ολόκληρες, ανεπεξέργαστες τροφές, όπως λαχανικά, ολόκληρα φρούτα, όσπρια, ψάρια, αυγά και κρέας, και εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο στη θέση των επεξεργασμένων σπορελαίων και της μαργαρίνης.¹⁵¹⁶ Η μεσογειακή διατροφή με εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο ή ξηρούς καρπούς μειώνει τα καρδιαγγειακά επεισόδια.¹⁵
• Λιγότερη ζάχαρη και επεξεργασμένοι υδατάνθρακες: η ζάχαρη, τα αναψυκτικά, οι χυμοί και το λευκό ψωμί ανεβάζουν τα τριγλυκερίδια και ευνοούν τα μικρά, πυκνά σωματίδια LDL.¹⁷⁷
• Κίνηση: η αερόβια άσκηση, όπως το γρήγορο περπάτημα, και η άσκηση με αντιστάσεις ανεβάζουν την HDL και μειώνουν τα τριγλυκερίδια.¹⁸
• Ύπνος: ο καλός ύπνος είναι ένας από τους βασικούς παράγοντες καρδιαγγειακής υγείας.¹⁹
• Κάπνισμα και αλκοόλ: η διακοπή του καπνίσματος μειώνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, και το αλκοόλ καλό είναι να αποφεύγεται ή να περιορίζεται.¹
• Βάρος, πίεση και σάκχαρο: η μείωση του περιττού σωματικού λίπους βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Η πίεση και το σάκχαρο αξίζει να ελέγχονται τακτικά.¹⁵

Περισσότερα θα βρείτε στο άρθρο για το τι μειώνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Αν ο γιατρός σας προτείνει φάρμακο: τι να ρωτήσετε

Ζητήστε από τον γιατρό σας να σας εξηγήσει:

• Πόσο υψηλός είναι ο καρδιαγγειακός σας κίνδυνος και γιατί;
• Ποιος είναι ο στόχος σας για την LDL;
• Πότε και με ποιες εξετάσεις θα ελεγχθεί το αποτέλεσμα;
• Ποιες παρενέργειες πρέπει να του αναφέρετε;
• Τι κάνετε αν δεν ανέχεστε το φάρμακο ή αν θέλετε να το σταματήσετε;

Πότε να μιλήσετε με γιατρό

• Η LDL ή η ολική χοληστερίνη σας βγήκε υψηλή.¹
• Γονιός ή αδελφός σας είχε καρδιαγγειακή νόσο σε νεαρή ηλικία, δηλαδή άνδρας κάτω των 55 ή γυναίκα κάτω των 60 ετών.¹
• Έχετε διαβήτη, νεφρική νόσο ή υψηλή πίεση και δεν έχουν ελεγχθεί τα λιπίδιά σας.¹
• Εμφανίσατε μυϊκούς πόνους, αδυναμία ή άλλο νέο σύμπτωμα μετά την έναρξη φαρμάκου για τη χοληστερίνη.
• Σκέφτεστε να διακόψετε ένα φάρμακο ή να το αντικαταστήσετε με συμπλήρωμα.

Μην ξεκινάτε, μη διακόπτετε και μην αλλάζετε δόση φαρμάκου χωρίς τον γιατρό σας. Πόνος ή πίεση στο στήθος, δύσπνοια, ξαφνική αδυναμία στη μία πλευρά του σώματος, στραβό στόμα ή δυσκολία στην ομιλία είναι επείγοντα: καλέστε αμέσως το 166 ή το 112.

Πώς σας βοηθά η Kyma

Με μία αιμοληψία σε συνεργαζόμενα εργαστήρια, η Kyma μετρά μαζί το λιπιδαιμικό προφίλ, την ApoB, τον λόγο LDL/ApoB, τη γλυκόζη, την ινσουλίνη, τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) και τη C-αντιδρώσα πρωτεΐνη υψηλής ευαισθησίας (hs-CRP), έναν δείκτη φλεγμονής. Η αιμοληψία γίνεται νηστικοί, γιατί στο ίδιο δείγμα μετρώνται η γλυκόζη και η ινσουλίνη. Τα αποτελέσματα εξηγούνται σε σχέση με το ιστορικό σας, και ακολουθεί ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής και τρόπου ζωής. Όταν ένα εύρημα χρειάζεται ιατρική εκτίμηση, όπως η απόφαση για φάρμακο, η συζήτηση γίνεται με τον γιατρό σας. kymahealth.co