Καλή HDL χοληστερίνη: Τι είναι, ιδανικές τιμές και τι σημαίνει χαμηλή ή υψηλή

Τι είναι η χοληστερίνη και τι είναι η HDL;

Η χοληστερίνη είναι μια λιπαρή ουσία που ο οργανισμός χρειάζεται για να χτίζει τα κύτταρά του και για να παράγει ορισμένες ορμόνες και τη βιταμίνη D.⁷ Επειδή δεν διαλύεται στο αίμα, μεταφέρεται μέσα σε ειδικά σωματίδια, τις λιποπρωτεΐνες. Οι πιο γνωστές είναι η λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας (LDL) και η HDL.⁸

Η HDL μαζεύει την περίσσεια χοληστερίνης από τους ιστούς και από το τοίχωμα των αρτηριών και τη μεταφέρει πίσω στο ήπαρ. Γι' αυτό η χοληστερίνη που περιέχει λέγεται «καλή».¹ Η εξέταση αίματος μετρά πόση χοληστερίνη μεταφέρουν τα σωματίδια HDL.¹

Γιατί έχει σημασία η HDL;

Μελέτες δείχνουν ότι η υψηλότερη HDL συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, δηλαδή στένωσης των αρτηριών που τροφοδοτούν την καρδιά.¹ Συνδέεται επίσης με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής. Οι άνδρες με υψηλότερη HDL έχουν περισσότερες πιθανότητες να φτάσουν τα 85 χρόνια.² Αντίστοιχα, τα παιδιά των αιωνόβιων, δηλαδή ανθρώπων που ζουν σχεδόν έως τα 100 χρόνια, τείνουν να έχουν υψηλότερη HDL από τους συνομηλίκους τους.³

Ποιες είναι οι ιδανικές τιμές της HDL;

Η HDL θεωρείται φυσιολογική πάνω από 40 mg/dL στους άνδρες και πάνω από 50 mg/dL στις γυναίκες.⁴ Βέλτιστη θεωρείται πάνω από 60 mg/dL και για τα δύο φύλα.⁵ Σε αυτά τα επίπεδα, η HDL αναγνωρίζεται ως παράγοντας που προστατεύει την καρδιά.⁵

Όλες τις τιμές του λιπιδαιμικού ελέγχου θα τις βρείτε στον πίνακα φυσιολογικών τιμών της χοληστερίνης.

Τι σημαίνει χαμηλή HDL;

Μια χαμηλή HDL συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου.¹ Συνήθως αντανακλά τη μεταβολική υγεία, δηλαδή το πόσο καλά ο οργανισμός διαχειρίζεται το σάκχαρο και τα λιπαρά. Γι' αυτό συχνά συνυπάρχει με υψηλά τριγλυκερίδια (ένα άλλο είδος λίπους στο αίμα), αυξημένο σάκχαρο, υψηλή πίεση και λίπος γύρω από την κοιλιά. Το σύνολο αυτών των ευρημάτων ονομάζεται μεταβολικό σύνδρομο.⁴

Την HDL ρίχνουν κυρίως όσα επιβαρύνουν τον μεταβολισμό:

• η καθιστική ζωή και το περιττό σωματικό βάρος⁵
• το κάπνισμα⁵
• μια διατροφή με πολλούς υδατάνθρακες και λίγα λιπαρά⁹
• τα trans λιπαρά των βιομηχανικών λιπών, που βρίσκονται σε ορισμένες μαργαρίνες, έτοιμα αρτοσκευάσματα και τηγανητά⁸
• η αντίσταση στην ινσουλίνη, δηλαδή όταν ο οργανισμός δεν ανταποκρίνεται καλά στην ινσουλίνη, και ο διαβήτης τύπου 2⁸
• ορισμένα φάρμακα, όπως τα αναβολικά στεροειδή και ορισμένοι β-αναστολείς για την πίεση· αν παίρνετε κάποιο, μην το διακόψετε μόνοι σας, αλλά συζητήστε το με τον γιατρό σας⁵

Επειδή η χαμηλή HDL και τα υψηλά τριγλυκερίδια εμφανίζονται συχνά μαζί, οι δύο τιμές διαβάζονται μαζί.⁴ Ο λόγος τριγλυκεριδίων προς HDL συνδυάζει τις δύο τιμές σε έναν αριθμό και είναι από τους πιο χρήσιμους απλούς δείκτες της αντίστασης στην ινσουλίνη.¹⁰ Με τις τιμές σε mg/dL, θεωρείται φυσιολογικός κάτω από 1,5 και ιδανικός κάτω από 1. Όσο υψηλότερος είναι, τόσο πιθανότερο είναι να υπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη.¹⁰

Τι σημαίνει υψηλή HDL;

Μια υψηλή HDL είναι συνήθως ευνοϊκό εύρημα.¹ Συχνά συνοδεύει τη σωματική δραστηριότητα. Η τακτική άσκηση δεν ανεβάζει μόνο την τιμή, αλλά βελτιώνει και τη λειτουργία της HDL, δηλαδή την ικανότητά της να απομακρύνει χοληστερίνη από τις αρτηρίες.¹¹

Εξαιρετικά υψηλές τιμές είναι σπάνιες και δεν φαίνεται να προσφέρουν επιπλέον όφελος, γι' αυτό αξίζει να τις συζητήσετε με τον γιατρό σας.¹²

Γιατί η HDL διαβάζεται μαζί με τους άλλους δείκτες;

Η LDL είναι γνωστή ως «κακή» χοληστερίνη, γιατί όταν περισσεύει μπορεί να εναποτεθεί στα τοιχώματα των αρτηριών.⁸ Οι πιο πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες θέτουν για τους περισσότερους ενήλικες στόχο LDL κάτω από 100 mg/dL, και χαμηλότερο όταν ο καρδιαγγειακός κίνδυνος είναι υψηλός.¹³ Ωστόσο, μελέτες δείχνουν ότι ο διαβήτης και η αντίσταση στην ινσουλίνη προβλέπουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο πολύ πιο ισχυρά από την LDL μόνη της.⁶ Ισχυροί παράγοντες κινδύνου είναι επίσης η υψηλή αρτηριακή πίεση και το κάπνισμα.⁶ Γι' αυτό η εστίαση σε έναν μόνο αριθμό δεν δίνει την πλήρη εικόνα.

Εξίσου σημαντική είναι η ποιότητα της LDL. Τα μικρά και πυκνά σωματίδια συνδέονται ισχυρότερα με την αθηροσκλήρωση, δηλαδή τη συσσώρευση χοληστερίνης στο τοίχωμα των αρτηριών.¹⁴ Πληθαίνουν όταν η διατροφή έχει πολλή ζάχαρη και επεξεργασμένους υδατάνθρακες και υπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη.¹⁵ Την ποιότητα της χοληστερίνης επηρεάζουν επίσης το κάπνισμα, που κάνει την LDL πιο ευάλωτη στην οξείδωση,¹⁶ το αλκοόλ, που ανεβάζει τα τριγλυκερίδια,⁸ και η ατμοσφαιρική ρύπανση, που μπορεί να εξασθενήσει την προστατευτική δράση της HDL.¹⁷

Σημασία έχει και η υγεία των ίδιων των αρτηριών. Η υψηλή αρτηριακή πίεση, το κάπνισμα και το υψηλό σάκχαρο μπορούν να προκαλέσουν βλάβη στο εσωτερικό τους τοίχωμα.¹⁸ Σε ένα τοίχωμα με βλάβη, η χοληστερίνη εναποτίθεται πιο εύκολα και οι αρτηρίες σταδιακά στενεύουν.¹⁸

Ο λόγος της LDL προς την απολιποπρωτεΐνη B (λόγος LDL/ApoB), ένας πολύ σημαντικός δείκτης καρδιαγγειακής υγείας, δείχνει ποια σωματίδια κυριαρχούν.¹⁹ Οι χαμηλές τιμές του συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακή νόσο.²⁰ Επομένως, η HDL δεν κρίνεται μόνη της, αλλά μαζί με τον λόγο LDL/ApoB, τα τριγλυκερίδια, το σάκχαρο και την ινσουλίνη.⁴⁶

Πώς ανεβαίνει η HDL;

Η HDL ανεβαίνει με τις καθημερινές συνήθειες που βελτιώνουν τον μεταβολισμό:

• η τακτική αερόβια άσκηση, όπως το γρήγορο περπάτημα, το τρέξιμο ή το ποδήλατο²¹
• η απώλεια του περιττού σωματικού βάρους²²
• η διακοπή του καπνίσματος²³
• λιγότερη ζάχαρη και λιγότεροι επεξεργασμένοι υδατάνθρακες, με λιπαρά καλής ποιότητας στη θέση τους⁹¹⁵
• το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο στη θέση των επεξεργασμένων σπορελαίων και της μαργαρίνης, και τα ολόκληρα αυγά, μαζί με τον κρόκο²⁴²⁵

Αναλυτικά θα τα βρείτε στο άρθρο για τις τροφές και συνήθειες που ανεβάζουν την HDL.

Πότε να μιλήσετε με γιατρό

• Η HDL σας είναι χαμηλή μαζί με υψηλά τριγλυκερίδια, ανεβασμένο σάκχαρο ή υψηλή πίεση.⁴
• Έχετε χαμηλή HDL και οικογενειακό ιστορικό πρόωρης καρδιοπάθειας.⁵
• Η HDL σας είναι εξαιρετικά υψηλή.¹²
• Η ολική χοληστερίνη σας είναι 310 mg/dL ή περισσότερο, ή η LDL 190 mg/dL ή περισσότερο.⁸¹³
• Έχετε ήδη καρδιαγγειακή νόσο ή διαβήτη, ή παίρνετε φάρμακα για τη χοληστερίνη: οι στόχοι σας ορίζονται με τον γιατρό σας, και η θεραπεία δεν αλλάζει χωρίς αυτόν.¹³
• Έχετε πόνο στο στήθος ή συμπτώματα εγκεφαλικού, όπως στραβό στόμα, αδυναμία στο ένα χέρι ή δυσκολία στην ομιλία: καλέστε αμέσως το 166 ή το 112.

Πώς σας βοηθά η Kyma

Με μία αιμοληψία σε συνεργαζόμενα εργαστήρια, η Kyma μετρά μαζί την HDL, το υπόλοιπο λιπιδαιμικό προφίλ, τον λόγο LDL/ApoB, τον λόγο τριγλυκεριδίων/HDL, τη γλυκόζη, την ινσουλίνη και τη C-αντιδρώσα πρωτεΐνη υψηλής ευαισθησίας (hs-CRP), έναν δείκτη φλεγμονής. Η αιμοληψία γίνεται νηστικοί, γιατί στο ίδιο δείγμα μετρώνται η γλυκόζη και η ινσουλίνη. Τα αποτελέσματα εξηγούνται σε σχέση με το ιστορικό και τους στόχους σας, και ακολουθεί ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής και τρόπου ζωής, με παραπομπή σε γιατρό όταν ένα εύρημα το χρειάζεται. kymahealth.co