Ξεκίνα τώρα

Menu

Explore

Πώς λειτουργείΤι εξετάζουμεFAQ

Σχετικά

Κλινικά αποτελέσματαΗ προσέγγισή μαςΗ ομάδα μαςΤοποθεσίες
Πώς λειτουργείΤι εξετάζουμεFAQ Κλινικά αποτελέσματαΗ ομάδα μαςΗ προσέγγισή μαςΤοποθεσίες

Βιταμίνη D: Τι είναι, γιατί τη χρειάζεται ο οργανισμός και πώς ελέγχεται

Τι είναι η βιταμίνη D, σε τι βοηθάει, γιατί η χαμηλή τιμή είναι συχνή ακόμη και στην Ελλάδα και πώς ελέγχεται πριν από οποιοδήποτε συμπλήρωμα.

Επιμέλεια

Ρόζα Τσουκαλά

Επιστημονική Διευθύντρια, Kyma Health

Δημοσιεύθηκε

Τελευταία ενημέρωση Ενημερώθηκε

Κοινοποίηση
Σύνοψη με AI

Με μια ματιά

Η βιταμίνη D είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη που δρα σαν ορμόνη: ο οργανισμός φτιάχνει το μεγαλύτερο μέρος της στο δέρμα με τον ήλιο, ενώ μικρότερες ποσότητες έρχονται από τις τροφές και τα συμπληρώματα.1, 2 Ο πιο γνωστός ρόλος της είναι να βοηθά τον οργανισμό να απορροφά το ασβέστιο και τον φωσφόρο, που χρειάζονται για γερά οστά και μύες.1 Το επίπεδό της φαίνεται μόνο με την εξέταση αίματος 25-υδροξυβιταμίνη D, γι' αυτό κάθε συμπλήρωμα αποφασίζεται με τον γιατρό σας μετά τη μέτρηση.3

Το περιεχόμενο αυτού του άρθρου έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα. Δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή και δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως τέτοια. Δεν αντικαθιστά τη διάγνωση ή τη θεραπεία από γιατρό: για οποιοδήποτε θέμα αφορά την υγεία σας, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.

Τι είναι η βιταμίνη D;

Η βιταμίνη D είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη, δηλαδή διαλύεται στο λίπος και αποθηκεύεται στον λιπώδη ιστό. Ξεχωρίζει από τις άλλες βιταμίνες γιατί ο οργανισμός τη φτιάχνει ο ίδιος στο δέρμα, όταν αυτό εκτίθεται στην υπεριώδη ακτινοβολία B (UVB) του ήλιου.1

Υπάρχουν δύο μορφές: η D3 (χοληκαλσιφερόλη), που φτιάχνεται στο δέρμα και βρίσκεται στις ζωικές τροφές, και η D2 (εργοκαλσιφερόλη), που προέρχεται από μύκητες και ζύμες.1 Και οι δύο μετατρέπονται πρώτα στο συκώτι σε 25-υδροξυβιταμίνη D, τη μορφή που μετριέται στις εξετάσεις, και έπειτα στα νεφρά στην ενεργό μορφή, που δρα σαν ορμόνη.2

Σε τι βοηθάει η βιταμίνη D

Ο βασικός ρόλος της βιταμίνης D είναι να βοηθά το έντερο να απορροφά το ασβέστιο και τον φωσφόρο, που χτίζουν τα οστά.1 Όταν λείπει για μεγάλο διάστημα, τα παιδιά μπορεί να αναπτύξουν ραχίτιδα, ενώ στους ενήλικες τα οστά μαλακώνουν (οστεομαλακία) και η οστική μάζα μειώνεται, κάτι που ευνοεί την οστεοπόρωση.2 Επιπλέον, η βιταμίνη D χρειάζεται για τη φυσιολογική λειτουργία των μυών.4

Ανοσοποιητικό και άλλοι ρόλοι

Υποδοχείς της βιταμίνης D υπάρχουν σε πολλούς ιστούς, ανάμεσά τους και στα κύτταρα του ανοσοποιητικού, γι' αυτό συμμετέχει και στη ρύθμιση της άμυνας του οργανισμού.5 Μελέτες δείχνουν ότι η συμπλήρωση βιταμίνης D μπορεί να μειώσει τις οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού, με το μεγαλύτερο όφελος σε όσους έχουν πολύ χαμηλά επίπεδα.6 Σε ενήλικες άνω των 50 ετών, η μακροχρόνια συμπλήρωση μπορεί επίσης να μειώσει την εμφάνιση αυτοάνοσων νοσημάτων.7

Από πού προέρχεται η βιταμίνη D

Ήλιος

Η κύρια πηγή είναι ο ήλιος. Η παραγωγή στο δέρμα εξαρτάται από την εποχή, το γεωγραφικό πλάτος, την ώρα της ημέρας, το χρώμα του δέρματος, την ηλικία και το αντηλιακό.1 Τους χειμερινούς μήνες, όσο πιο βόρεια βρίσκεται κανείς, τόσο λιγότερη βιταμίνη D φτιάχνει το δέρμα, ακόμη και με ηλιοφάνεια.8 Η έκθεση στον ήλιο γίνεται πάντα χωρίς εγκαύματα. Δείτε πόση έκθεση στον ήλιο χρειάζεστε για βιταμίνη D.

Τροφές

Λίγες τροφές περιέχουν φυσικά βιταμίνη D: τα λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός, οι σαρδέλες και το σκουμπρί, το μουρουνέλαιο, ο κρόκος του αυγού, το συκώτι και τα μανιτάρια που έχουν εκτεθεί σε υπεριώδη ακτινοβολία, καθώς και τα εμπλουτισμένα τρόφιμα.1 Αντίθετα, οι υπερεπεξεργασμένες τροφές, όπως τα τυποποιημένα σνακ και τα έτοιμα γεύματα, καλό είναι να αποφεύγονται, γιατί έχουν φτωχότερο διατροφικό προφίλ.9 Δείτε ποιες τροφές περιέχουν βιταμίνη D.

Γιατί η χαμηλή βιταμίνη D είναι συχνή, ακόμη και στην Ελλάδα

Η χαμηλή βιταμίνη D είναι συχνή σε όλη την Ευρώπη, και οι χώρες της Μεσογείου δεν αποτελούν εξαίρεση.1011 Για παράδειγμα, στην Αθήνα έχει καταγραφεί υψηλή συχνότητα έλλειψης παρά την ηλιοφάνεια, γιατί η καθημερινότητα περνά κυρίως σε κλειστούς χώρους.12

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

  • Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας: το δέρμα φτιάχνει λιγότερη βιταμίνη D με τα χρόνια.2
  • Όσοι μένουν πολύ σε κλειστούς χώρους ή έχουν πιο σκούρο δέρμα: η παραγωγή στο δέρμα μειώνεται.1
  • Άτομα με περίσσεια σωματικού λίπους: η βιταμίνη D αποθηκεύεται στον λιπώδη ιστό και κυκλοφορεί λιγότερη στο αίμα.1314
  • Παθήσεις του εντέρου: η νόσος Crohn, η κοιλιοκάκη και οι βαριατρικές επεμβάσεις μειώνουν την απορρόφηση του λίπους, άρα και της βιταμίνης D.1
  • Νεφρική ή ηπατική νόσος και ορισμένα φάρμακα: όπως τα αντιεπιληπτικά και τα γλυκοκορτικοειδή, που επηρεάζουν τον μεταβολισμό της.3

Η έλλειψη συχνά δεν δίνει εμφανή συμπτώματα. Δείτε τα συμπτώματα έλλειψης βιταμίνης D που συχνά παραβλέπουμε και τι μειώνει τη βιταμίνη D.

Πώς ελέγχεται η βιταμίνη D: η εξέταση 25(OH)D

Τι είναι η ολική 25(OH) βιταμίνη D;

Η εξέταση που δείχνει την επάρκεια είναι η ολική 25-υδροξυβιταμίνη D, που συχνά γράφεται 25(OH)D. Είναι η κύρια μορφή που κυκλοφορεί στο αίμα και αντανακλά όση βιταμίνη D έχει πάρει ο οργανισμός από τον ήλιο, τις τροφές και τα συμπληρώματα.3 Η ενεργός μορφή, η 1,25-διυδροξυβιταμίνη D, δεν χρησιμοποιείται για τον σκοπό αυτό, γιατί μπορεί να είναι φυσιολογική ή και υψηλή ακόμη και όταν υπάρχει έλλειψη.3

Οι ελληνικές εξετάσεις δίνουν το αποτέλεσμα συνήθως σε ng/mL. Σύμφωνα με τις οδηγίες της Ενδοκρινολογικής Εταιρείας του 2011, τιμή κάτω από 20 ng/mL δείχνει έλλειψη και τιμή 21–29 ng/mL ανεπάρκεια, ενώ αρκετοί ειδικοί προτείνουν τιμές γύρω ή πάνω από 50 ng/mL.31516 Η τιμή αλλάζει με την εποχή και ανεβαίνει μετά από συμπληρώματα, γι' αυτό αξίζει να συγκρίνετε μετρήσεις της ίδιας εποχής. Δείτε τι σημαίνουν οι τιμές της βιταμίνης D και πότε να την ξαναμετρήσετε.

Συμπληρώματα βιταμίνης D: τι να ξέρετε πριν πάρετε

Ένα συμπλήρωμα έχει θέση όταν η μέτρηση δείχνει χαμηλή τιμή ή υπάρχουν παράγοντες κινδύνου, και τη δόση την ορίζει ο γιατρός σας με βάση το αποτέλεσμα.3

Ποια βιταμίνη D να πάρετε;

Η D3 ανεβάζει την 25(OH)D πιο αποτελεσματικά από τη D2.17 Επειδή είναι λιποδιαλυτή, απορροφάται καλύτερα όταν λαμβάνεται με γεύμα που περιέχει λίπος.1819 Επιπλέον, το μαγνήσιο χρειάζεται για να ενεργοποιηθεί η βιταμίνη D στον οργανισμό.2021 Αξίζει να προτιμάτε ποιοτικά σκευάσματα χωρίς πρόσθετα και τεχνητά γλυκαντικά· οι κάψουλες είναι προτιμότερες από τις μορφές που διαλύονται σε νερό, όπως τα αναβράζοντα δισκία και οι σκόνες, που συχνά περιέχουν πρόσθετα. Δείτε πότε να παίρνετε βιταμίνη D.

Μπορεί να πάρει κανείς υπερβολική βιταμίνη D;

Ναι. Οι πολύ μεγάλες δόσεις για μεγάλο διάστημα μπορεί να ανεβάσουν υπερβολικά το ασβέστιο στο αίμα, γι' αυτό υπάρχει ανώτατο ασφαλές όριο πρόσληψης.2223 Όσοι έχουν νεφρική νόσο, πέτρες στα νεφρά, σαρκοείδωση ή διαταραχή των παραθυρεοειδών συζητούν κάθε συμπλήρωμα πρώτα με τον γιατρό τους.3 Για το αν η βιταμίνη D βοηθά στο βάρος, δείτε τι λέει η έρευνα.

Πότε να μιλήσετε με γιατρό

  • Έχετε πόνο στα οστά, μυϊκή αδυναμία, συχνές πτώσεις ή κάταγμα μετά από μικρό τραυματισμό.2
  • Παίρνετε μεγάλες δόσεις βιταμίνης D και έχετε έντονη δίψα, συχνοουρία, ναυτία, δυσκοιλιότητα ή σύγχυση: σταματήστε το συμπλήρωμα και επικοινωνήστε αμέσως με τον γιατρό σας.22
  • Έχετε νεφρική νόσο, πέτρες στα νεφρά, πάθηση των παραθυρεοειδών ή του εντέρου και σκέφτεστε να πάρετε συμπλήρωμα.3
  • Είστε έγκυος ή θηλάζετε.
  • Το εργαστήριο επισημαίνει την τιμή σας ως πολύ χαμηλή ή πολύ υψηλή.

Πώς σας βοηθά η Kyma

Με μία αιμοληψία σε συνεργαζόμενα εργαστήρια, η Kyma μετρά μαζί τη βιταμίνη D (25-υδροξυβιταμίνη D), το ασβέστιο, το μαγνήσιο, την αλκαλική φωσφατάση και την κρεατινίνη· η παραθορμόνη (PTH) περιλαμβάνεται στη συνδρομή Complete. Τα αποτελέσματα εξηγούνται σε σχέση με το ιστορικό και τους στόχους σας, και ακολουθεί ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής και τρόπου ζωής, με παραπομπή σε γιατρό όταν χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. Ο επανέλεγχος δείχνει αν η τιμή ανέβηκε με τις αλλαγές ή με το συμπλήρωμα που συμφωνήσατε με τον γιατρό σας. kymahealth.co

Συχνές ερωτήσεις

Η βιταμίνη D είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη που ο οργανισμός φτιάχνει κυρίως στο δέρμα, όταν αυτό εκτίθεται στην υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου.1 Στη συνέχεια ενεργοποιείται στο συκώτι και στα νεφρά και δρα σαν ορμόνη σε πολλούς ιστούς.2

Βοηθά στην απορρόφηση του ασβεστίου και του φωσφόρου, γι' αυτό είναι απαραίτητη για τα οστά και τους μύες.1, 4 Συμμετέχει επίσης στη λειτουργία του ανοσοποιητικού, και η συμπλήρωσή της μπορεί να μειώσει τις λοιμώξεις του αναπνευστικού, ιδιαίτερα σε όσους έχουν χαμηλά επίπεδα.5, 6

Η βιταμίνη D3 (χοληκαλσιφερόλη) ανεβάζει την 25(OH)D πιο αποτελεσματικά από τη D2 (εργοκαλσιφερόλη).17 Τη δόση και τη διάρκεια τις ορίζει ο γιατρός σας με βάση την τιμή σας, γιατί οι μεγάλες δόσεις για μεγάλο διάστημα μπορεί να ανεβάσουν επικίνδυνα το ασβέστιο.3, 22 Δείτε πότε να παίρνετε βιταμίνη D.

Είναι η κύρια μορφή της βιταμίνης D που κυκλοφορεί στο αίμα και δείχνει πόση βιταμίνη D έχει πάρει ο οργανισμός από τον ήλιο, τις τροφές και τα συμπληρώματα, γι' αυτό είναι η εξέταση που χρησιμοποιείται για να κριθεί η επάρκεια.3 Δείτε τις φυσιολογικές τιμές της βιταμίνης D.

Οι βιταμίνες D και K συνεργάζονται στην αξιοποίηση του ασβεστίου από τα οστά, γι' αυτό μελετώνται συχνά μαζί.24 Αν παίρνετε αντιπηκτικό όπως η βαρφαρίνη, η βιταμίνη K επηρεάζει τη δράση του, οπότε κάθε συμπλήρωμα το συζητάτε πρώτα με τον γιατρό σας.25

Ναι. Οι πολύ μεγάλες δόσεις από συμπληρώματα για μεγάλο διάστημα μπορεί να προκαλέσουν υπερασβεστιαιμία, δηλαδή υπερβολικά υψηλό ασβέστιο στο αίμα, με δίψα, συχνοουρία, ναυτία ή σύγχυση.22 Γι' αυτό υπάρχει ανώτατο ασφαλές όριο πρόσληψης και η δόση ορίζεται με τον γιατρό.23

Πηγές
  1. NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin D: fact sheet for health professionals.
  2. Holick MF. Vitamin D deficiency. New England Journal of Medicine, 2007.
  3. Holick MF, et al. Evaluation, treatment, and prevention of vitamin D deficiency: an Endocrine Society clinical practice guideline. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 2011.
  4. Bouillon R, et al. Skeletal and Extraskeletal Actions of Vitamin D: Current Evidence and Outstanding Questions. Endocrine Reviews, 2019.
  5. Charoenngam N, Holick MF. Immunologic Effects of Vitamin D on Human Health and Disease. Nutrients, 2020.
  6. Martineau AR, et al. Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory tract infections: systematic review and meta-analysis of individual participant data. BMJ, 2017.
  7. Hahn J, et al. Vitamin D and marine omega 3 fatty acid supplementation and incident autoimmune disease: VITAL randomized controlled trial. BMJ, 2022.
  8. Webb AR, Kline L, Holick MF. Influence of season and latitude on the cutaneous synthesis of vitamin D3. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 1988.
  9. Martini D, et al. Ultra-Processed Foods and Nutritional Dietary Profile: A Meta-Analysis of Nationally Representative Samples. Nutrients, 2021.
  10. Cashman KD, et al. Vitamin D deficiency in Europe: pandemic? American Journal of Clinical Nutrition, 2016.
  11. Lips P, et al. Current vitamin D status in European and Middle East countries and strategies to prevent vitamin D deficiency: a position statement of the European Calcified Tissue Society. European Journal of Endocrinology, 2019.
  12. Kyriakaki A, Fragkoulis E. The vitamin D paradox: high prevalence of deficiency in sunny Athens (Greece). Annals of Research Hospitals, 2019.
  13. Wortsman J, et al. Decreased bioavailability of vitamin D in obesity. American Journal of Clinical Nutrition, 2000.
  14. Pereira-Santos M, et al. Obesity and vitamin D deficiency: a systematic review and meta-analysis. Obesity Reviews, 2015.
  15. Holick MF. Revisiting Vitamin D Guidelines: A Critical Appraisal of the Literature. Endocrine Practice, 2024.
  16. Grant WB, Wimalawansa SJ, Pludowski P, Cheng RZ. Vitamin D: Evidence-Based Health Benefits and Recommendations for Population Guidelines. Nutrients, 2025.
  17. Tripkovic L, et al. Comparison of vitamin D2 and vitamin D3 supplementation in raising serum 25-hydroxyvitamin D status: a systematic review and meta-analysis. American Journal of Clinical Nutrition, 2012.
  18. Mulligan GB, Licata A. Taking vitamin D with the largest meal improves absorption and results in higher serum levels of 25-hydroxyvitamin D. Journal of Bone and Mineral Research, 2010.
  19. Dawson-Hughes B, et al. Dietary fat increases vitamin D-3 absorption. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 2015.
  20. Uwitonze AM, Razzaque MS. Role of Magnesium in Vitamin D Activation and Function. Journal of the American Osteopathic Association, 2018.
  21. Dai Q, et al. Magnesium status and supplementation influence vitamin D status and metabolism: results from a randomized trial. American Journal of Clinical Nutrition, 2018.
  22. Marcinowska-Suchowierska E, et al. Vitamin D Toxicity: A Clinical Perspective. Frontiers in Endocrinology, 2018.
  23. EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens. Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin D. EFSA Journal, 2023.
  24. van Ballegooijen AJ, et al. The Synergistic Interplay between Vitamins D and K for Bone and Cardiovascular Health: A Narrative Review. International Journal of Endocrinology, 2017.
  25. NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin K: fact sheet for health professionals.

Διαβάστε επίσης

Η επιστημονική ομάδα πίσω από την Kyma

Dr Δημήτρης Τσουκαλάς
Harvard Medical School

Dr. Δημήτρης Τσουκαλάς, MD, PhD

Chief Medical Advisor, Kyma Health

Ιατρός και επιστημονικός διευθυντής της Metabolomic Medicine®, με κλινικές σε Αθήνα και Μιλάνο. Πρόεδρος του European Institute of Molecular Medicine. 90+ δημοσιεύσεις σε peer-reviewed περιοδικά. Μετεκπαίδευση στο Harvard Medical School.

Ρόζα Τσουκαλά
King's College London

Ρόζα Τσουκαλά

Επιστημονική Διευθύντρια, Kyma Health

Επιστήμονας Βιοϊατρικής από το King's College London. Έχει μετεκπαιδευτεί ως σύμβουλος υγείας από τη Mayo Clinic. Επιστημονική Σύμβουλος στο European Institute of Metabolomic Medicine και Επιστημονική Διευθύντρια της Kyma Health.

Emma Mackay
NHS

Emma Mackay, RD

Clinical Dietitian, Kyma Health

Εγγεγραμμένη διαιτολόγος με πιστοποίηση HCPC και κλινική εμπειρία στο NHS. Εξειδικεύεται στη δημιουργία εξατομικευμένων διατροφικών πρωτοκόλλων βασισμένων σε βιοδείκτες.

Βιργινία Καπαρουνάκη

Βιργινία Καπαρουνάκη, MSc

Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Kyma Health

Αδειούχος διαιτολόγος-διατροφολόγος από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, με MSc «Τρόφιμα, Διατροφή και Μικροβίωμα» από την Ιατρική Σχολή του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Παρακολουθεί κλινικά και αθλητικά περιστατικά με μετρήσεις σύστασης σώματος και βασικού μεταβολισμού και είναι μέλος της GrESPEN.

Αθανάσιος Σαμπάνης

Prof. Αθανάσιος Σαμπάνης

Scientific Advisor, Kyma Health

Καθηγητής στο Georgia Institute of Technology με εξειδίκευση στη βιοτεχνολογία και βιοϊατρική μηχανική. Σύμβουλος σε θέματα επιστημονικής στρατηγικής.

Συνδρομές

Φροντίδα υψηλού επιπέδου,
προσιτή σε όλους
Φροντίδα υψηλού
επιπέδου, για όλους

Δύο πλάνα με διαφορετικό εύρος εξετάσεων και υποστήριξης. Επίλεξε αυτό που σου ταιριάζει.

Μόνο οι εξετάσεις κοστίζουν €750+ σε ιδιωτικό εργαστήριο. Η Kyma προσθέτει ανάλυση, πρωτόκολλο και υποστήριξη.

Core
Ετήσια Συνδρομή

Core

Για όσους θέλουν μια ολοκληρωμένη εικόνα της υγείας τους.

€280 /έτος
Ξεκίνα με Core
  • Ετήσια συνδρομή
  • €0,77 / ημέρα
Περιλαμβάνει
  • 1 ετήσια αιμοληψία · 85+ βιοδείκτες
  • Κλινική αξιολόγηση με ευρήματα και πρώιμους κινδύνους
  • Ανάλυση βιολογικής ηλικίας
  • Εξατομικευμένο πλάνο: διατροφή, συμπληρώματα, άσκηση
  • 1 συνεδρία με την κλινική ομάδα
  • Ανέβασμα προηγούμενων εξετάσεων
  • Παρακολούθηση προόδου
Δημοφιλέστερο
Complete
Ετήσια Συνδρομή

Complete

Για όσους θέλουν βαθύτερη ανάλυση και συνεχή καθοδήγηση.

€599 /έτος
Ξεκίνα με Complete
  • Ετήσια συνδρομή
  • €1,64 / ημέρα
Όλα όσα περιλαμβάνει το Core, συν:
130+ βιοδείκτες αντί 85+
Το πληρέστερο πάνελ μας, σε μία αιμοληψία
Ορμονικό & καρδιομεταβολικό πάνελ
Οιστραδιόλη, Προγεστερόνη, Κορτιζόλη, DHEA-S, SHBG, Ομοκυστεΐνη, Κυστατίνη C
Μεταβολομική λιπαρών οξέων
Ωμέγα-3, Ωμέγα-6, Ω-6/Ω-3 Ratio & δείκτες φλεγμονής
αξίας €280
  • 2 συνεδρίες με την κλινική ομάδα (αντί 1)
  • Απεριόριστη επικοινωνία μέσω μηνυμάτων
  • Επαναξιολόγηση & βελτιστοποίηση πλάνου στους 6 μήνες
  • Δυνατότητα επανεξέτασης με έκπτωση