Με μια ματιά
Η βιταμίνη D του ήλιου δεν απορροφάται από ένα σημείο του σώματος: φτιάχνεται στο δέρμα όποιας περιοχής εκτίθεται στην υπεριώδη ακτινοβολία B, γι' αυτό η ποσότητα εξαρτάται από το πόσο δέρμα εκτίθεται, την εποχή, την ώρα, τον τύπο του δέρματος και την ηλικία.1, 2 Η βιταμίνη D από τις τροφές και τα συμπληρώματα απορροφάται στο λεπτό έντερο, μαζί με το λίπος του γεύματος.2, 3 Επειδή ο χρόνος στον ήλιο δεν δείχνει αξιόπιστα το επίπεδό σας, την απάντηση τη δίνει η εξέταση αίματος 25-υδροξυβιταμίνη D.4
Το περιεχόμενο αυτού του άρθρου έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα. Δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή και δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως τέτοια. Δεν αντικαθιστά τη διάγνωση ή τη θεραπεία από γιατρό: για οποιοδήποτε θέμα αφορά την υγεία σας, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.
Από ποιο σημείο του σώματος απορροφάται η βιταμίνη D;
Η βιταμίνη D μπαίνει στον οργανισμό με δύο τρόπους, που συχνά μπερδεύονται.12
| Πηγή | Πού γίνεται | Τι την επηρεάζει |
|---|---|---|
| Ήλιος | Φτιάχνεται στο δέρμα που εκτίθεται1 | Επιφάνεια δέρματος, εποχή, ώρα, τύπος δέρματος, ηλικία2 |
| Τροφές και συμπληρώματα | Απορροφάται στο λεπτό έντερο2 | Λίπος του γεύματος, παθήσεις του εντέρου32 |
Από το δέρμα: σύνθεση, όχι απορρόφηση
Όταν η υπεριώδης ακτινοβολία B (UVB) φτάνει στο δέρμα, μετατρέπει μια ουσία που προέρχεται από τη χοληστερίνη, την 7-δεϋδροχοληστερίνη, σε βιταμίνη D3.1 Η D3 πηγαίνει έπειτα στο συκώτι και στα νεφρά, όπου ενεργοποιείται.1 Γι' αυτό η βιταμίνη D του ήλιου δεν «απορροφάται» από ένα σημείο, αλλά φτιάχνεται σε όλο το δέρμα που εκτίθεται.
Από το έντερο: τροφή και συμπληρώματα
Η βιταμίνη D των τροφών και των συμπληρωμάτων είναι λιποδιαλυτή και απορροφάται στο λεπτό έντερο μαζί με το λίπος του γεύματος.23
Από ποια σημεία του σώματος παίρνετε βιταμίνη D από τον ήλιο;
Δεν υπάρχει ειδικό σημείο: όσο μεγαλύτερη επιφάνεια δέρματος εκτίθεται, τόσο περισσότερη βιταμίνη D φτιάχνεται.1 Τα μπράτσα, τα πόδια και η πλάτη δίνουν πολύ περισσότερη από το πρόσωπο και τις παλάμες μόνο.1
Παλάμες και πρόσωπο: αρκούν;
Οι παλάμες και το πρόσωπο είναι μικρή επιφάνεια, γι' αυτό δίνουν λίγη βιταμίνη D.1 Επιπλέον, η ίδια περιοχή δέρματος φτιάχνει διαφορετική ποσότητα ανάλογα με την εποχή και την ώρα.5
Πόση ώρα στον ήλιο για βιταμίνη D;
Δεν υπάρχει ένας αριθμός λεπτών που να ταιριάζει σε όλους, γιατί η παραγωγή εξαρτάται από πολλούς παράγοντες ταυτόχρονα.2 Μια σύντομη έκθεση, χωρίς να φτάνετε ποτέ στο έγκαυμα, είναι αρκετή για να φτιάξει το δέρμα βιταμίνη D, ενώ το μαύρισμα και τα εγκαύματα δεν προσθέτουν όφελος.1
Ώρα της ημέρας και εποχή
Η UVB είναι πιο έντονη γύρω από το μεσημέρι και το καλοκαίρι. Αντίθετα, τους χειμερινούς μήνες ο ήλιος είναι χαμηλά και το δέρμα φτιάχνει πολύ λιγότερη βιταμίνη D, και τόσο λιγότερη όσο πιο βόρεια βρίσκεται κανείς.5
Τύπος δέρματος και ηλικία
Το πιο σκούρο δέρμα χρειάζεται περισσότερη έκθεση για την ίδια ποσότητα, και με την ηλικία το δέρμα φτιάχνει λιγότερη βιταμίνη D.12
Τι ισχύει για την Ελλάδα
Παρά την ηλιοφάνεια, η χαμηλή βιταμίνη D είναι συχνή στην Ελλάδα και στη Μεσόγειο, κυρίως επειδή η καθημερινότητα περνά σε κλειστούς χώρους και τον χειμώνα η παραγωγή μειώνεται.67
Αντηλιακό, τζάμι και ρούχα: τι μπλοκάρει τη σύνθεση;
Η UVB δεν περνά από το τζάμι, ενώ τα ρούχα, η συννεφιά και η έντονη ατμοσφαιρική ρύπανση μειώνουν την ακτινοβολία που φτάνει στο δέρμα.2 Αντίθετα, στην καθημερινή χρήση το αντηλιακό δεν συνδέεται με χαμηλότερη βιταμίνη D.8 Επειδή η υπεριώδης ακτινοβολία αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος, η προστασία από τον ήλιο συνεχίζεται κανονικά.28
Πώς απορροφάται καλύτερα η βιταμίνη D από τροφή και συμπληρώματα;
Η βιταμίνη D απορροφάται καλύτερα όταν λαμβάνεται με γεύμα που περιέχει λίπος.39 Δείτε πότε να παίρνετε βιταμίνη D. Η κοιλιοκάκη, οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου, οι βαριατρικές επεμβάσεις και οι παθήσεις του παγκρέατος ή του συκωτιού μειώνουν την απορρόφηση, ενώ το περισσότερο σωματικό λίπος κρατά ένα μέρος της βιταμίνης D.210 Δείτε τι μειώνει τη βιταμίνη D και τις τροφές που την περιέχουν.
Ήλιος ή μέτρηση; Γιατί η έκθεση δεν σας λέει το επίπεδό σας
Ο χρόνος στον ήλιο δεν δείχνει αξιόπιστα το επίπεδο της βιταμίνης D, γιατί κάθε οργανισμός φτιάχνει και αποθηκεύει διαφορετική ποσότητα. Γι' αυτό η εξέταση που δείχνει την επάρκεια είναι η 25-υδροξυβιταμίνη D.4 Δείτε τι σημαίνουν οι τιμές της και πόσο γρήγορα αλλάζει η τιμή.
Πότε να μιλήσετε με γιατρό
- Έχετε έναν σπίλο που αλλάζει σχήμα, χρώμα ή μέγεθος, ή μια πληγή στο δέρμα που δεν κλείνει: χρειάζεται δερματολόγο, όχι περισσότερο ήλιο.
- Έχετε φωτοευαισθησία, παίρνετε φάρμακα που σας κάνουν ευαίσθητους στον ήλιο ή έχετε ιστορικό καρκίνου του δέρματος.2
- Η βιταμίνη D σας μένει χαμηλή παρά την έκθεση στον ήλιο ή έχετε πάθηση του εντέρου.2
- Έχετε πόνο στα οστά ή μυϊκή αδυναμία.1
Πώς σας βοηθά η Kyma
Με μία αιμοληψία σε συνεργαζόμενα εργαστήρια, η Kyma μετρά μαζί τη βιταμίνη D, το ασβέστιο και το μαγνήσιο, ώστε να φαίνεται αν ο ήλιος και η διατροφή σας αρκούν. Τα αποτελέσματα εξηγούνται σε σχέση με το ιστορικό και τους στόχους σας, και ακολουθεί ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής και τρόπου ζωής, με παραπομπή σε γιατρό όταν χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. kymahealth.co
Συχνές ερωτήσεις
Από τα λιπαρά ψάρια, τον κρόκο του αυγού, το συκώτι, τα μανιτάρια που έχουν εκτεθεί σε υπεριώδη ακτινοβολία και τα εμπλουτισμένα τρόφιμα, καθώς και από τα συμπληρώματα.2 Δείτε τις τροφές με βιταμίνη D.
Όχι, η υπεριώδης ακτινοβολία B που χρειάζεται το δέρμα δεν περνά από το τζάμι, γι' αυτό ο ήλιος μέσα από το παράθυρο δεν φτιάχνει βιταμίνη D.2
Βιοδείκτες σε αυτό το άρθρο
- Holick MF. Vitamin D deficiency. New England Journal of Medicine, 2007.
- NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin D: fact sheet for health professionals.
- Dawson-Hughes B, et al. Dietary fat increases vitamin D-3 absorption. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 2015.
- Holick MF, et al. Evaluation, treatment, and prevention of vitamin D deficiency: an Endocrine Society clinical practice guideline. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 2011.
- Webb AR, Kline L, Holick MF. Influence of season and latitude on the cutaneous synthesis of vitamin D3. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 1988.
- Kyriakaki A, Fragkoulis E. The vitamin D paradox: high prevalence of deficiency in sunny Athens (Greece). Annals of Research Hospitals, 2019.
- Lips P, et al. Current vitamin D status in European and Middle East countries and strategies to prevent vitamin D deficiency: a position statement of the European Calcified Tissue Society. European Journal of Endocrinology, 2019.
- Neale RE, et al. The effect of sunscreen on vitamin D: a review. British Journal of Dermatology, 2019.
- Mulligan GB, Licata A. Taking vitamin D with the largest meal improves absorption and results in higher serum levels of 25-hydroxyvitamin D. Journal of Bone and Mineral Research, 2010.
- Wortsman J, et al. Decreased bioavailability of vitamin D in obesity. American Journal of Clinical Nutrition, 2000.