Ξεκίνα τώρα

Menu

Explore

Πώς λειτουργείΤι εξετάζουμεFAQ

Σχετικά

Κλινικά αποτελέσματαΗ προσέγγισή μαςΗ ομάδα μαςΤοποθεσίες
Πώς λειτουργείΤι εξετάζουμεFAQ Κλινικά αποτελέσματαΗ ομάδα μαςΗ προσέγγισή μαςΤοποθεσίες

Τι καταστρέφει τη βιταμίνη D: Παράγοντες που μειώνουν τα επίπεδά της

Ποιοι παράγοντες μειώνουν τη βιταμίνη D, από τον λίγο ήλιο και το σωματικό βάρος ως τα φάρμακα, και τι ισχύει για τον καφέ και το μαγείρεμα.

Επιμέλεια

Ρόζα Τσουκαλά

Επιστημονική Διευθύντρια, Kyma Health

Δημοσιεύθηκε

Τελευταία ενημέρωση Ενημερώθηκε

Κοινοποίηση
Σύνοψη με AI

Με μια ματιά

Στον οργανισμό, η βιταμίνη D μειώνεται κυρίως όταν το δέρμα φτιάχνει λίγη, λόγω ζωής σε κλειστούς χώρους, χειμώνα, ηλικίας ή χρώματος δέρματος, όταν ένα μέρος της κρατιέται στο σωματικό λίπος, όταν το έντερο δεν την απορροφά καλά και σε παθήσεις του συκωτιού ή των νεφρών και με ορισμένα φάρμακα.1, 2, 3 Στις τροφές αντέχει αρκετά στο συνηθισμένο μαγείρεμα, αλλά χάνεται περισσότερο στο πολύωρο ψήσιμο.4 Το αν σας αφορά φαίνεται μόνο με την εξέταση αίματος 25-υδροξυβιταμίνη D, που διαβάζεται μαζί με τον γιατρό σας.5

Το περιεχόμενο αυτού του άρθρου έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα. Δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή και δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως τέτοια. Δεν αντικαθιστά τη διάγνωση ή τη θεραπεία από γιατρό: για οποιοδήποτε θέμα αφορά την υγεία σας, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.

Τι καταστρέφει τη βιταμίνη D; Η σύντομη απάντηση

Η ερώτηση «τι καταστρέφει τη βιταμίνη D» έχει δύο σκέλη. Στον οργανισμό, τα επίπεδά της πέφτουν όταν το δέρμα φτιάχνει λίγη, όταν το λίπος, το έντερο, το συκώτι ή τα νεφρά επηρεάζουν την αποθήκευση και την ενεργοποίησή της, και με ορισμένα φάρμακα.15 Στις τροφές, η βιταμίνη D αντέχει αρκετά στο μαγείρεμα.4 Για τον ρόλο της, δείτε τον οδηγό για τη βιταμίνη D.

Λίγος ήλιος: ο πιο συχνός λόγος για χαμηλή βιταμίνη D

Χειμώνας και γεωγραφικό πλάτος

Τους χειμερινούς μήνες, ο ήλιος βρίσκεται χαμηλά και το δέρμα φτιάχνει πολύ λιγότερη βιταμίνη D, και τόσο λιγότερη όσο πιο βόρεια βρίσκεται κανείς.6 Γι' αυτό η χαμηλή βιταμίνη D είναι συχνή και στη Μεσόγειο, και στην Αθήνα έχει καταγραφεί υψηλή συχνότητα έλλειψης, κυρίως επειδή η καθημερινότητα περνά σε κλειστούς χώρους.78

Αντηλιακό, ρούχα και τζάμι

Η υπεριώδης ακτινοβολία B, που χρειάζεται το δέρμα, δεν περνά από το τζάμι, και τα ρούχα που καλύπτουν το σώμα μειώνουν την παραγωγή.2 Αντίθετα, στην καθημερινή χρήση το αντηλιακό δεν συνδέεται με χαμηλότερη βιταμίνη D, γι' αυτό η προστασία από τον ήλιο δεν χρειάζεται να εγκαταλειφθεί.9 Δείτε πόση έκθεση στον ήλιο χρειάζεστε.

Ηλικία και χρώμα δέρματος

Με την ηλικία, το δέρμα φτιάχνει λιγότερη βιταμίνη D με την ίδια έκθεση, ενώ το πιο σκούρο δέρμα χρειάζεται περισσότερο ήλιο για το ίδιο αποτέλεσμα.12

Σωματικό βάρος: όταν η βιταμίνη D «κρύβεται» στο λίπος

Η χαμηλή βιταμίνη D είναι συχνότερη σε όσους έχουν περισσότερο σωματικό λίπος, γιατί ένα μέρος της αποθηκεύεται στον λιπώδη ιστό και λιγότερη κυκλοφορεί στο αίμα.310 Γι' αυτό ο γιατρός το λαμβάνει υπόψη όταν αποφασίζει για ένα συμπλήρωμα.5 Δείτε τι ισχύει για τη βιταμίνη D και το βάρος.

Έντερο, συκώτι και νεφρά: απορρόφηση και ενεργοποίηση

Η βιταμίνη D απορροφάται μαζί με το λίπος της τροφής, γι' αυτό η κοιλιοκάκη, η νόσος Crohn, η κυστική ίνωση, η ανεπάρκεια του παγκρέατος και οι βαριατρικές επεμβάσεις μειώνουν την απορρόφησή της.2 Στη συνέχεια, το συκώτι τη μετατρέπει στη μορφή που μετριέται στις εξετάσεις και τα νεφρά στην ενεργό μορφή, γι' αυτό οι παθήσεις τους επηρεάζουν τη βιταμίνη D.1 Επιπλέον, ορισμένες παθήσεις, όπως η σαρκοείδωση και ο πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός, αλλάζουν τον μεταβολισμό της.1 Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η αναπλήρωση αποφασίζεται με τον γιατρό.

Φάρμακα που μειώνουν τη βιταμίνη D

Ορισμένα φάρμακα επιταχύνουν τη διάσπαση της βιταμίνης D ή μειώνουν την απορρόφησή της, όπως ορισμένα αντιεπιληπτικά, τα γλυκοκορτικοειδή, η ριφαμπικίνη, ορισμένα αντιρετροϊκά, η ορλιστάτη και οι ρητίνες που δεσμεύουν τα χολικά οξέα.52 Αν παίρνετε κάποιο από αυτά, μην το διακόψετε μόνοι σας· ρωτήστε τον γιατρό σας αν χρειάζεται έλεγχος της βιταμίνης D.

Καφές, αλκοόλ και κάπνισμα: τι ισχύει;

Βιταμίνη D και καφές

Ο καφές δεν καταστρέφει τη βιταμίνη D, αλλά μελέτες δείχνουν ότι η μεγάλη πρόσληψη καφεΐνης συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα.11 Σε σύγκριση με τον ήλιο, το βάρος και την απορρόφηση, ο ρόλος του είναι μικρότερος.1

Αλκοόλ και κάπνισμα

Το αλκοόλ επιβαρύνει το συκώτι, όπου γίνεται το πρώτο βήμα ενεργοποίησης της βιταμίνης D, γι' αυτό καλό είναι να αποφεύγεται ή να περιορίζεται.121 Επιπλέον, το κάπνισμα συνδέεται με χαμηλότερη βιταμίνη D και μεγαλύτερη πιθανότητα έλλειψης.13

Χάνεται η βιταμίνη D με το μαγείρεμα και την αποθήκευση;

Στο βράσιμο και στο τηγάνισμα, οι τροφές κρατούν το μεγαλύτερο μέρος της βιταμίνης D τους, ενώ στο πολύωρο ψήσιμο στον φούρνο οι απώλειες είναι μεγαλύτερες.4 Τα συμπληρώματα φυλάσσονται όπως γράφει η συσκευασία, μακριά από φως, ζέστη και υγρασία. Δείτε ποιες τροφές περιέχουν βιταμίνη D.

Χαμηλή βιταμίνη D: πώς θα το καταλάβετε

Η εξέταση που δείχνει την επάρκεια είναι η 25-υδροξυβιταμίνη D, και έχει τη μεγαλύτερη αξία για όσους έχουν κάποιον από τους παράγοντες κινδύνου που περιγράφονται εδώ.5 Δείτε τι σημαίνουν οι τιμές της, τα συμπτώματα της έλλειψης και πότε να την ξαναμετρήσετε.

Παραθορμόνη (PTH): πόση βιταμίνη D χρειάζεται ο δικός σας οργανισμός

Η τιμή της βιταμίνης D δεν δείχνει από μόνη της αν η ποσότητα που κυκλοφορεί αρκεί για τον δικό σας οργανισμό. Αυτό το δείχνει η παραθορμόνη (PTH), μια ορμόνη των παραθυρεοειδών αδένων που ρυθμίζει το ασβέστιο του αίματος.1 Όταν η βιταμίνη D δεν επαρκεί, το έντερο απορροφά λιγότερο ασβέστιο, και οι παραθυρεοειδείς αυξάνουν την PTH ώστε να κρατήσουν το ασβέστιο σταθερό, παίρνοντάς το από τα οστά.15

Η PTH συνεχίζει να πέφτει όσο ανεβαίνει η βιταμίνη D, και η τιμή στην οποία σταθεροποιείται διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και με την ηλικία.14 Επομένως, μια αυξημένη PTH μαζί με βιταμίνη D που το εργαστήριο θεωρεί φυσιολογική δείχνει ότι ο οργανισμός σας χρειάζεται ακόμη υψηλότερα επίπεδα βιταμίνης D.114

Ωστόσο, η PTH ανεβαίνει και για άλλους λόγους, όπως η χρόνια νεφρική νόσος ή μια πάθηση των ίδιων των παραθυρεοειδών, που συνήθως συνοδεύεται από υψηλό ασβέστιο.514 Γι' αυτό η PTH διαβάζεται πάντα μαζί με το ασβέστιο και την κρεατινίνη, και μια αυξημένη τιμή τη συζητάτε με τον γιατρό σας.

Πότε να μιλήσετε με γιατρό

  • Έχετε πάθηση του εντέρου, του συκωτιού ή των νεφρών, ή έχετε κάνει βαριατρική επέμβαση.2
  • Παίρνετε αντιεπιληπτικά, κορτιζόνη ή άλλα φάρμακα που επηρεάζουν τη βιταμίνη D.5
  • Η βιταμίνη D σας μένει χαμηλή παρά το συμπλήρωμα που σας συνέστησε ο γιατρός.
  • Έχετε πόνο στα οστά, μυϊκή αδυναμία ή κάταγμα μετά από μικρή πτώση.1

Πώς σας βοηθά η Kyma

Με μία αιμοληψία σε συνεργαζόμενα εργαστήρια, η Kyma μετρά μαζί τη βιταμίνη D, το ασβέστιο, το μαγνήσιο, τα ηπατικά ένζυμα και την κρεατινίνη, που δείχνουν πώς λειτουργούν το συκώτι και τα νεφρά· η παραθορμόνη (PTH) περιλαμβάνεται στη συνδρομή Complete. Τα αποτελέσματα εξηγούνται σε σχέση με το ιστορικό και τους στόχους σας, και ακολουθεί ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής και τρόπου ζωής, με παραπομπή σε γιατρό όταν χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. kymahealth.co

Συχνές ερωτήσεις

Ο καφές δεν «καταστρέφει» τη βιταμίνη D, αλλά μελέτες δείχνουν ότι η μεγάλη πρόσληψη καφεΐνης συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδά της.11 Ο ήλιος, το βάρος και η απορρόφηση παίζουν πολύ μεγαλύτερο ρόλο.1

Γιατί η παραγωγή εξαρτάται από την εποχή, την ώρα, το πόσο δέρμα εκτίθεται, την ηλικία και το χρώμα του δέρματος, ενώ το σωματικό λίπος, το έντερο και ορισμένα φάρμακα επηρεάζουν επίσης την τιμή.2, 5 Τον χειμώνα, το δέρμα φτιάχνει πολύ λιγότερη βιταμίνη D ακόμη και με ηλιοφάνεια.6

Στην καθημερινή χρήση, το αντηλιακό δεν συνδέεται με χαμηλότερη βιταμίνη D, γι' αυτό η προστασία από τον ήλιο συνεχίζεται κανονικά.9

Το αλκοόλ επιβαρύνει το συκώτι, όπου γίνεται το πρώτο βήμα της ενεργοποίησης της βιταμίνης D, γι' αυτό καλό είναι να αποφεύγεται ή να περιορίζεται.12, 1

Γιατί η παραθορμόνη δείχνει αν η βιταμίνη D που έχετε αρκεί για τον δικό σας οργανισμό. Όταν η PTH είναι αυξημένη, ακόμη και με βιταμίνη D μέσα στο εύρος του εργαστηρίου, ο οργανισμός χρειάζεται συνήθως υψηλότερα επίπεδα.1, 14 Η τιμή διαβάζεται μαζί με το ασβέστιο και την κρεατινίνη, γιατί η PTH ανεβαίνει και σε άλλες παθήσεις.5

Πηγές
  1. Holick MF. Vitamin D deficiency. New England Journal of Medicine, 2007.
  2. NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin D: fact sheet for health professionals.
  3. Wortsman J, et al. Decreased bioavailability of vitamin D in obesity. American Journal of Clinical Nutrition, 2000.
  4. Jakobsen J, Knuthsen P. Stability of vitamin D in foodstuffs during cooking. Food Chemistry, 2014.
  5. Holick MF, et al. Evaluation, treatment, and prevention of vitamin D deficiency: an Endocrine Society clinical practice guideline. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 2011.
  6. Webb AR, Kline L, Holick MF. Influence of season and latitude on the cutaneous synthesis of vitamin D3. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 1988.
  7. Lips P, et al. Current vitamin D status in European and Middle East countries and strategies to prevent vitamin D deficiency: a position statement of the European Calcified Tissue Society. European Journal of Endocrinology, 2019.
  8. Kyriakaki A, Fragkoulis E. The vitamin D paradox: high prevalence of deficiency in sunny Athens (Greece). Annals of Research Hospitals, 2019.
  9. Neale RE, et al. The effect of sunscreen on vitamin D: a review. British Journal of Dermatology, 2019.
  10. Pereira-Santos M, et al. Obesity and vitamin D deficiency: a systematic review and meta-analysis. Obesity Reviews, 2015.
  11. Chen Q, et al. Higher intakes of dietary caffeine are associated with 25-hydroxyvitamin D deficiency. International Journal for Vitamin and Nutrition Research, 2022.
  12. European Association for the Study of the Liver. EASL Clinical Practice Guidelines: Management of alcohol-related liver disease. Journal of Hepatology, 2018.
  13. Kassi EN, et al. Smoking is a significant determinant of low serum vitamin D in young and middle-aged healthy males. Hormones (Athens), 2015.
  14. Valcour A, et al. Effects of age and serum 25-OH-vitamin D on serum parathyroid hormone levels. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 2012.

Διαβάστε επίσης

Η επιστημονική ομάδα πίσω από την Kyma

Dr Δημήτρης Τσουκαλάς
Harvard Medical School

Dr. Δημήτρης Τσουκαλάς, MD, PhD

Chief Medical Advisor, Kyma Health

Ιατρός και επιστημονικός διευθυντής της Metabolomic Medicine®, με κλινικές σε Αθήνα και Μιλάνο. Πρόεδρος του European Institute of Molecular Medicine. 90+ δημοσιεύσεις σε peer-reviewed περιοδικά. Μετεκπαίδευση στο Harvard Medical School.

Ρόζα Τσουκαλά
King's College London

Ρόζα Τσουκαλά

Επιστημονική Διευθύντρια, Kyma Health

Επιστήμονας Βιοϊατρικής από το King's College London. Έχει μετεκπαιδευτεί ως σύμβουλος υγείας από τη Mayo Clinic. Επιστημονική Σύμβουλος στο European Institute of Metabolomic Medicine και Επιστημονική Διευθύντρια της Kyma Health.

Emma Mackay
NHS

Emma Mackay, RD

Clinical Dietitian, Kyma Health

Εγγεγραμμένη διαιτολόγος με πιστοποίηση HCPC και κλινική εμπειρία στο NHS. Εξειδικεύεται στη δημιουργία εξατομικευμένων διατροφικών πρωτοκόλλων βασισμένων σε βιοδείκτες.

Βιργινία Καπαρουνάκη

Βιργινία Καπαρουνάκη, MSc

Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Kyma Health

Αδειούχος διαιτολόγος-διατροφολόγος από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, με MSc «Τρόφιμα, Διατροφή και Μικροβίωμα» από την Ιατρική Σχολή του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Παρακολουθεί κλινικά και αθλητικά περιστατικά με μετρήσεις σύστασης σώματος και βασικού μεταβολισμού και είναι μέλος της GrESPEN.

Αθανάσιος Σαμπάνης

Prof. Αθανάσιος Σαμπάνης

Scientific Advisor, Kyma Health

Καθηγητής στο Georgia Institute of Technology με εξειδίκευση στη βιοτεχνολογία και βιοϊατρική μηχανική. Σύμβουλος σε θέματα επιστημονικής στρατηγικής.

Συνδρομές

Φροντίδα υψηλού επιπέδου,
προσιτή σε όλους
Φροντίδα υψηλού
επιπέδου, για όλους

Δύο πλάνα με διαφορετικό εύρος εξετάσεων και υποστήριξης. Επίλεξε αυτό που σου ταιριάζει.

Μόνο οι εξετάσεις κοστίζουν €750+ σε ιδιωτικό εργαστήριο. Η Kyma προσθέτει ανάλυση, πρωτόκολλο και υποστήριξη.

Core
Ετήσια Συνδρομή

Core

Για όσους θέλουν μια ολοκληρωμένη εικόνα της υγείας τους.

€280 /έτος
Ξεκίνα με Core
  • Ετήσια συνδρομή
  • €0,77 / ημέρα
Περιλαμβάνει
  • 1 ετήσια αιμοληψία · 85+ βιοδείκτες
  • Κλινική αξιολόγηση με ευρήματα και πρώιμους κινδύνους
  • Ανάλυση βιολογικής ηλικίας
  • Εξατομικευμένο πλάνο: διατροφή, συμπληρώματα, άσκηση
  • 1 συνεδρία με την κλινική ομάδα
  • Ανέβασμα προηγούμενων εξετάσεων
  • Παρακολούθηση προόδου
Δημοφιλέστερο
Complete
Ετήσια Συνδρομή

Complete

Για όσους θέλουν βαθύτερη ανάλυση και συνεχή καθοδήγηση.

€599 /έτος
Ξεκίνα με Complete
  • Ετήσια συνδρομή
  • €1,64 / ημέρα
Όλα όσα περιλαμβάνει το Core, συν:
130+ βιοδείκτες αντί 85+
Το πληρέστερο πάνελ μας, σε μία αιμοληψία
Ορμονικό & καρδιομεταβολικό πάνελ
Οιστραδιόλη, Προγεστερόνη, Κορτιζόλη, DHEA-S, SHBG, Ομοκυστεΐνη, Κυστατίνη C
Μεταβολομική λιπαρών οξέων
Ωμέγα-3, Ωμέγα-6, Ω-6/Ω-3 Ratio & δείκτες φλεγμονής
αξίας €280
  • 2 συνεδρίες με την κλινική ομάδα (αντί 1)
  • Απεριόριστη επικοινωνία μέσω μηνυμάτων
  • Επαναξιολόγηση & βελτιστοποίηση πλάνου στους 6 μήνες
  • Δυνατότητα επανεξέτασης με έκπτωση