Τριγλυκερίδια: Τι είναι, φυσιολογικές τιμές, συμπτώματα και πώς πέφτουν

Τι είναι τα τριγλυκερίδια;

Τα τριγλυκερίδια είναι το πιο συχνό είδος λίπους στον οργανισμό. Ο οργανισμός τα χρησιμοποιεί ως καύσιμο. Ό,τι δεν χρειάζεται για ενέργεια αποθηκεύεται στον λιπώδη ιστό.¹

Ένα μέρος τους προέρχεται από τα λιπαρά της τροφής. Το ήπαρ όμως φτιάχνει και δικά του τριγλυκερίδια από την ενέργεια που περισσεύει, κυρίως από τη ζάχαρη, τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες και το αλκοόλ.¹⁵ Γι' αυτό η τιμή τους επηρεάζεται πολύ από τη διατροφή.

Στο αίμα, τα τριγλυκερίδια και η χοληστερίνη μεταφέρονται μέσα σε μικρά σωματίδια, τις λιποπρωτεΐνες. Τα τριγλυκερίδια μεταφέρονται κυρίως από τη λιποπρωτεΐνη πολύ χαμηλής πυκνότητας (VLDL), που φτιάχνεται στο ήπαρ.¹⁶ Η χοληστερίνη μεταφέρεται κυρίως από την LDL (λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας), τη λεγόμενη «κακή» χοληστερίνη, και την HDL (λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας), την «καλή».⁷ Όλες αυτές οι τιμές μετρώνται μαζί στο λιπιδαιμικό προφίλ. Τι δείχνει η καθεμία θα βρείτε στον πίνακα φυσιολογικών τιμών της χοληστερίνης.

Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές;

Το ανώτερο φυσιολογικό όριο είναι 150 έως 199 mg/dL, ανάλογα με το εργαστήριο.² Τα όρια του εργαστηρίου για πολλούς δείκτες βασίζονται στις τιμές του γενικού πληθυσμού.⁸ Γι' αυτό μια τιμή μέσα στα όρια δεν είναι πάντα και η βέλτιστη. Βέλτιστα θεωρούνται κάτω από 60 mg/dL, καθώς μελέτες δείχνουν ότι ο καρδιαγγειακός κίνδυνος αυξάνεται ήδη σε τιμές χαμηλότερες από το όριο του εργαστηρίου.³

Η τιμή των τριγλυκεριδίων αλλάζει από μέρα σε μέρα. Γι' αυτό περισσότερες μετρήσεις δίνουν πιο αξιόπιστη εικόνα από μία.³

Τι ανεβάζει τα τριγλυκερίδια;

Τα τριγλυκερίδια ανεβαίνουν συνήθως λόγω της διατροφής και του τρόπου ζωής.¹ Οι πιο συχνές αιτίες είναι:

• η ζάχαρη, τα γλυκά, τα αναψυκτικά και οι χυμοί φρούτων, ακόμη και οι φρέσκοι,⁹¹⁰
• οι επεξεργασμένοι υδατάνθρακες, όπως το λευκό ψωμί και τα δημητριακά πρωινού,¹
• το αλκοόλ,⁵
• το περιττό σωματικό βάρος και η καθιστική ζωή,¹
• η αντίσταση στην ινσουλίνη, δηλαδή η μειωμένη ανταπόκριση των κυττάρων στην ορμόνη που ρυθμίζει το σάκχαρο, και ο διαβήτης τύπου 2.¹

Τα τριγλυκερίδια μπορεί να ανέβουν και από άλλες αιτίες, όπως ο υποθυρεοειδισμός, η νεφρική νόσος, η εγκυμοσύνη και ορισμένα φάρμακα, για παράδειγμα τα κορτικοστεροειδή.¹ Αυτές τις αιτίες τις αξιολογεί ο γιατρός σας.

Τριγλυκερίδια και αντίσταση στην ινσουλίνη

Όταν υπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη, το ήπαρ στέλνει στο αίμα περισσότερα τριγλυκερίδια.¹

Ο λόγος τριγλυκεριδίων προς HDL συνδυάζει τις δύο τιμές, σε mg/dL, σε έναν αριθμό. Είναι από τους πιο χρήσιμους απλούς δείκτες της αντίστασης στην ινσουλίνη.¹¹ Θεωρείται φυσιολογικός κάτω από 1,5 και ιδανικός κάτω από 1. Όσο υψηλότερος είναι, τόσο πιθανότερο είναι να υπάρχει αντίσταση στην ινσουλίνη.¹¹ Γι' αυτό τα τριγλυκερίδια διαβάζονται μαζί με τη γλυκόζη και την ινσουλίνη νηστείας.¹¹

Γιατί έχουν σημασία για την καρδιά;

Τα σωματίδια που μεταφέρουν τα τριγλυκερίδια στο αίμα, και τα υπολείμματά τους, συνδέονται με το έμφραγμα και το εγκεφαλικό.⁶ Τα υψηλά τριγλυκερίδια επηρεάζουν επίσης την ποιότητα της χοληστερίνης. Ευνοούν τα μικρά, πυκνά σωματίδια LDL,⁶ που συνδέονται ισχυρότερα με την αθηροσκλήρωση, δηλαδή τη συσσώρευση χοληστερίνης στο τοίχωμα των αρτηριών.¹²

Την ποιότητα της χοληστερίνης επηρεάζουν επίσης το κάπνισμα, που κάνει την LDL πιο ευάλωτη στην οξείδωση,¹³ το αλκοόλ, που ανεβάζει τα τριγλυκερίδια,⁵ και η ατμοσφαιρική ρύπανση, που μπορεί να εξασθενήσει την προστατευτική δράση της HDL.¹⁴ Ο λόγος της LDL προς την απολιποπρωτεΐνη B (λόγος LDL/ApoB) είναι ένας πολύ σημαντικός δείκτης καρδιαγγειακής υγείας. Δείχνει αν κυριαρχούν τα μεγάλα σωματίδια LDL, που είναι ευνοϊκά, ή τα μικρά και πυκνά.¹²

Σημασία έχει και η υγεία των ίδιων των αρτηριών. Η υψηλή αρτηριακή πίεση, το κάπνισμα και το υψηλό σάκχαρο μπορούν να προκαλέσουν βλάβη στο εσωτερικό τους τοίχωμα.¹⁵ Σε ένα τοίχωμα με βλάβη, η χοληστερίνη εναποτίθεται πιο εύκολα και οι αρτηρίες σταδιακά στενεύουν.¹⁵

Προκαλούν συμπτώματα τα αυξημένα τριγλυκερίδια;

Τα αυξημένα τριγλυκερίδια συνήθως δεν προκαλούν συμπτώματα. Γι' αυτό εντοπίζονται σχεδόν πάντα σε μια εξέταση αίματος ρουτίνας.⁴

Συμπτώματα εμφανίζονται μόνο όταν οι τιμές είναι πολύ υψηλές.¹⁶ Η πιο σοβαρή επιπλοκή είναι η οξεία παγκρεατίτιδα, δηλαδή η φλεγμονή του παγκρέατος, που εκδηλώνεται με έντονο πόνο στην κοιλιά.¹⁶ Μπορεί επίσης να εμφανιστούν μικρά κιτρινωπά εξογκώματα στο δέρμα, τα ξανθώματα.¹⁶

Τιμές πάνω από 880 mg/dL χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση, γιατί αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο παγκρεατίτιδας.⁷ Σε τόσο υψηλές τιμές, και η διατροφή ορίζεται μαζί με τον γιατρό σας.¹

Πώς πέφτουν τα τριγλυκερίδια;

Τα τριγλυκερίδια μειώνονται όταν αντιμετωπίζεται η αιτία που τα ανεβάζει. Όταν η αιτία είναι μια πάθηση ή ένα φάρμακο, την αξιολογεί και την αντιμετωπίζει ο γιατρός σας.¹ Όταν η αιτία είναι μεταβολική, όπως συμβαίνει συχνά, βοηθούν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής:

• Λιγότερη ζάχαρη και λιγότεροι επεξεργασμένοι υδατάνθρακες. Η ζάχαρη ανεβάζει τα τριγλυκερίδια, ακόμη και όταν το βάρος δεν αλλάζει.⁹ Μια διατροφή με λιγότερους υδατάνθρακες τα μειώνει περισσότερο από μια διατροφή με λίγα λιπαρά.¹⁷
• Μικρά λιπαρά ψάρια, όπως η σαρδέλα, ο γαύρος και το σκουμπρί. Είναι πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, που μειώνουν τα τριγλυκερίδια.¹⁶
• Αποφυγή ή περιορισμός του αλκοόλ.⁵
• Τακτική άσκηση, όπως το γρήγορο περπάτημα, το ποδήλατο ή το κολύμπι.¹
• Απώλεια του περιττού βάρους. Όσο περισσότερο βάρος χάνεται, τόσο περισσότερο μειώνονται τα τριγλυκερίδια.¹⁸
• Ένα μεγαλύτερο νυχτερινό διάλειμμα χωρίς φαγητό, από το βραδινό γεύμα ως το πρωινό.¹⁹

Ποιες τροφές βοηθούν και ποιες αξίζει να περιορίσετε θα βρείτε στο άρθρο τριγλυκερίδια και διατροφή. Αν οι αλλαγές δεν αρκούν, ο γιατρός σας μπορεί να συστήσει φαρμακευτική αγωγή. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής συνεχίζονται και μαζί με το φάρμακο.⁷

Πότε να μιλήσετε με γιατρό

Μια τιμή εκτός ορίων είναι αφορμή για συζήτηση με τον γιατρό σας. Αξίζει να μιλήσετε μαζί του όταν:

• τα τριγλυκερίδια ξεπερνούν τα 880 mg/dL, λόγω κινδύνου παγκρεατίτιδας,⁷
• έχετε έντονο πόνο στην κοιλιά και γνωρίζετε ότι τα τριγλυκερίδιά σας είναι πολύ υψηλά: πηγαίνετε άμεσα στα επείγοντα ή καλέστε το 166,¹⁶
• τα τριγλυκερίδια είναι αυξημένα και έχετε επίσης αυξημένο σάκχαρο, διαβήτη, νεφρική νόσο ή καρδιοπάθεια,¹
• τα τριγλυκερίδια ανέβηκαν μετά από ένα νέο φάρμακο: μην το σταματήσετε μόνοι σας,¹
• η ολική χοληστερίνη είναι 310 mg/dL ή περισσότερο, ή η LDL 190 mg/dL ή περισσότερο, ώστε να διερευνηθεί κληρονομική αιτία,⁷
• ο επανέλεγχος δεν δείχνει βελτίωση, παρά τις αλλαγές στον τρόπο ζωής σας.

Πώς σας βοηθά η Kyma

Με μία αιμοληψία σε συνεργαζόμενα εργαστήρια, η Kyma μετρά μαζί τα τριγλυκερίδια, την HDL, τον λόγο τριγλυκεριδίων/HDL, τον λόγο LDL/ApoB, τη γλυκόζη και την ινσουλίνη. Η αιμοληψία γίνεται νηστικοί, γιατί στο ίδιο δείγμα μετρώνται η γλυκόζη και η ινσουλίνη. Τα αποτελέσματα εξηγούνται σε σχέση με το ιστορικό σας και ακολουθεί εξατομικευμένο πλάνο διατροφής και τρόπου ζωής, με παραπομπή σε γιατρό όταν χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. kymahealth.co