Φλεγμονή: τι είναι, τι την προκαλεί και πώς φεύγει

Τι είναι η φλεγμονή

Η φλεγμονή είναι η αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος σε κάτι που ενοχλεί ή βλάπτει τον οργανισμό. Αυτό μπορεί να είναι ένα μικρόβιο, αλλά και ένα ξένο σώμα, όπως μια αγκίδα στο δάχτυλο.¹ Στην περιοχή φτάνει περισσότερο αίμα, που φέρνει κύτταρα του ανοσοποιητικού. Αυτά βοηθούν στην επούλωση.¹

Η φλεγμονή δεν είναι λοιπόν από μόνη της ασθένεια, αλλά ένας μηχανισμός προστασίας.¹ Πρόβλημα γίνεται όταν δεν σβήνει και επιμένει για μεγάλο διάστημα.²

Τα 5 κλασικά σημάδια της φλεγμονής

Η οξεία φλεγμονή μπορεί να προκαλέσει πέντε χαρακτηριστικά σημάδια:¹

1. Ερυθρότητα: η περιοχή κοκκινίζει.
2. Θερμότητα: η περιοχή ζεσταίνεται.
3. Πρήξιμο (οίδημα): υγρό συγκεντρώνεται στους ιστούς.
4. Πόνος: σας κάνει να προστατεύετε το σημείο.
5. Περιορισμένη λειτουργία: για παράδειγμα, μια πρησμένη άρθρωση κινείται δύσκολα.

Δεν εμφανίζονται πάντα και τα πέντε, και ορισμένες φλεγμονές δεν προκαλούν κανένα.¹

Οξεία και χρόνια φλεγμονή: η βασική διαφορά

Η οξεία φλεγμονή είναι βραχύχρονη: ανάβει όταν υπάρχει μια απειλή και υποχωρεί όταν η απειλή περάσει.² Η συστηματική χρόνια φλεγμονή, αντίθετα, είναι χαμηλού βαθμού και επίμονη, γιατί δεν σβήνει.²

Χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού

Η χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού συνδέεται με τη μεταβολική δυσλειτουργία, τον διαβήτη τύπου 2 και την καρδιαγγειακή νόσο.² Συνδέεται επίσης με τη χρόνια νεφρική νόσο, τη λιπώδη νόσο του ήπατος και ορισμένους καρκίνους.² Περισσότερα για τη χρόνια φλεγμονή, τα συμπτώματα, τις αιτίες και τις εξετάσεις της.

Τι προκαλεί φλεγμονή

Λοιμώξεις και τραυματισμοί

Η πιο γνωστή αιτία είναι η λοίμωξη από ένα μικρόβιο. Φλεγμονή προκαλούν όμως και οι τραυματισμοί, τα ξένα σώματα και οι χημικές ουσίες ή η ακτινοβολία που βλάπτουν τους ιστούς.¹ Γι' αυτό η φλεγμονή δεν σημαίνει πάντα λοίμωξη.¹

Αυτοάνοσα νοσήματα

Στα αυτοάνοσα νοσήματα, το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται κατά λάθος στα κύτταρα του ίδιου του οργανισμού. Παραδείγματα είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η ψωρίαση και οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου.¹ Η φλεγμονή μπορεί να αφορά και ένα συγκεκριμένο όργανο. Δείτε τα συμπτώματα και τις αιτίες της φλεγμονής του εντέρου και τι δείχνει τη φλεγμονή στο ήπαρ.

Τρόπος ζωής και χρόνια φλεγμονή

Τη χαμηλού βαθμού χρόνια φλεγμονή τη συντηρούν συχνά καθημερινοί παράγοντες.² Οι κυριότεροι είναι:

• Κάπνισμα: οι καπνιστές έχουν υψηλότερη hs-CRP από όσους δεν έχουν καπνίσει ποτέ.⁵
• Περιττό λίπος στην κοιλιά: το λίπος γύρω από τα όργανα και κάτω από το δέρμα της κοιλιάς συνδέεται με υψηλότερους δείκτες φλεγμονής, όπως η CRP.⁶
• Ζάχαρη και επεξεργασμένοι υδατάνθρακες: μια διατροφή με πολλούς υδατάνθρακες που απορροφώνται γρήγορα, όπως η ζάχαρη και το λευκό ψωμί, συνδέεται με υψηλότερη hs-CRP.⁷
• Σπορέλαια και ισορροπία ωμέγα-6/ωμέγα-3: τα ωμέγα-3 και τα ωμέγα-6 είναι λιπαρά οξέα που επηρεάζουν τη φλεγμονή. Τα ωμέγα-3 έχουν αντιφλεγμονώδη δράση, ενώ η περίσσεια των ωμέγα-6 ευνοεί τη φλεγμονή.⁸ Τα σπορέλαια, όπως το ηλιέλαιο, το καλαμποκέλαιο και το σογιέλαιο, είναι πλούσια σε ωμέγα-6.⁸² Στη σύγχρονη δυτική διατροφή η αναλογία τους φτάνει περίπου το 15 προς 1.⁸
• Κακός ύπνος: ο διαταραγμένος και ο λίγος ύπνος συνδέονται με υψηλότερη CRP.⁹
• Λίγη κίνηση: η σωματική αδράνεια ευνοεί τη χρόνια φλεγμονή,² ενώ η τακτική άσκηση μειώνει την CRP.¹⁰
• Χρόνιο στρες: το χρόνιο ψυχοκοινωνικό στρες, όπως το άγχος της δουλειάς, συνδέεται με υψηλότερη CRP.¹¹

Το αλκοόλ, που μπορεί να βλάψει τα ηπατικά κύτταρα, καλό είναι να αποφεύγεται ή να περιορίζεται.¹²

Πώς καταλαβαίνετε αν έχετε φλεγμονή στον οργανισμό

Μια τοπική φλεγμονή συνήθως φαίνεται, από την ερυθρότητα, το πρήξιμο και τον πόνο. Μια πιο έντονη φλεγμονή μπορεί να επηρεάσει όλο τον οργανισμό, με αίσθημα αδιαθεσίας, εξάντληση και πυρετό.¹ Η χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού, αντίθετα, συχνά δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα.² Εκεί βοηθούν οι εξετάσεις αίματος. Δείτε τι είναι η CRP και τι δείχνει η εξέταση.

Εξετάσεις αίματος για φλεγμονή

Οι εξετάσεις αυτές δείχνουν ότι υπάρχει φλεγμονή, όχι όμως πού βρίσκεται ή τι την προκαλεί.⁴ Στους ενήλικες, τιμές CRP κάτω από 5 mg/L θεωρούνται γενικά φυσιολογικές και κάτω από 1 mg/L βέλτιστες.³ Η hs-CRP συνδέεται με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, και μια αυξημένη τιμή μετά από λοίμωξη επανελέγχεται μετά την ανάρρωση.³ Δείτε επίσης τι είναι η ΤΚΕ (ταχύτητα καθίζησης) και ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές της.

Πώς φεύγει η φλεγμονή

Η φλεγμονή φεύγει όταν αντιμετωπιστεί αυτό που την προκαλεί.² Γι' αυτό το πρώτο βήμα είναι πάντα να βρεθεί η αιτία.

Οξεία φλεγμονή: όταν ο οργανισμός κάνει τη δουλειά του

Η οξεία φλεγμονή υποχωρεί από μόνη της όταν περάσει η απειλή, για παράδειγμα όταν θεραπευτεί μια λοίμωξη.² Το πρήξιμο πέφτει όταν το υγρό απομακρυνθεί από τους ιστούς.¹ Η CRP πέφτει επίσης γρήγορα όταν η αιτία υποχωρήσει.⁴ Όποια φάρμακα χρειάζονται τα αποφασίζει ο γιατρός σας. Αν ήδη παίρνετε θεραπεία, αντιφλεγμονώδη ή άλλη, μην τη διακόψετε ή αλλάξετε μόνοι σας.

Χρόνια φλεγμονή: τι βοηθά στην πράξη

• Ποιότητα της τροφής: η μεσογειακή διατροφή μειώνει τους δείκτες φλεγμονής.¹⁴ Προτιμήστε ολόκληρες τροφές και εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο στη θέση των σπορελαίων και της μαργαρίνης, για καλύτερη ισορροπία ωμέγα-6 και ωμέγα-3.⁸
• Λιγότερη ζάχαρη και επεξεργασμένοι υδατάνθρακες: λιγότερα γλυκά, αναψυκτικά και λευκό ψωμί σημαίνουν λιγότερους υδατάνθρακες που ανεβάζουν την hs-CRP.⁷
• Κίνηση: η τακτική άσκηση μειώνει την CRP, ακόμη και χωρίς απώλεια βάρους.¹⁰
• Σωματικό βάρος: η απώλεια του περιττού βάρους συνοδεύεται από πτώση της CRP.¹⁵
• Διακοπή του καπνίσματος: μετά τη διακοπή, οι δείκτες φλεγμονής πέφτουν σταδιακά.¹⁶
• Ύπνος και στρες: ο καλός ύπνος και η διαχείριση του στρες αξίζουν προσοχή, γιατί ο κακός ύπνος και το χρόνιο στρες συνδέονται με υψηλότερη CRP.⁹¹¹

Τα συμπληρώματα έρχονται μετά τις αλλαγές στον τρόπο ζωής και στηρίζονται σε μέτρηση. Αν ο λόγος ωμέγα-6/ωμέγα-3 μετρηθεί υψηλός και παραμένει υψηλός παρά τις αλλαγές στη διατροφή, ένα συμπλήρωμα ωμέγα-3 καλής ποιότητας μπορεί να βοηθήσει.⁸ Τα ωμέγα-3 των ψαριών μπορούν να περιορίσουν πολλές πλευρές της φλεγμονής.¹⁷ Την επιλογή την κάνετε με τον γιατρό σας. Δείτε τη διατροφή και τις συνήθειες που ρίχνουν τη φλεγμονή.

Φλεγμονή σε ώμο, πόδι ή δόντι

Μια τοπική φλεγμονή, σε μια άρθρωση, έναν τένοντα ή στα ούλα, έχει τη δική της αιτία. Αυτή την εκτιμά ο γιατρός, ο οδοντίατρος ή ο φυσικοθεραπευτής σας, που προτείνει και την αντιμετώπιση. Μην ξεκινάτε μόνοι σας αντιβιοτικά ή αλοιφές.

Πότε να μιλήσετε με γιατρό

• Σημάδια σήψης: η σήψη είναι μια σοβαρή αντίδραση του οργανισμού σε λοίμωξη, που μπορεί να απειλήσει τη ζωή.¹⁸ Πολύ γρήγορη αναπνοή, σύγχυση ή μπερδεμένη ομιλία, χλωμό ή μελανιασμένο δέρμα, πολύ υψηλός ή πολύ χαμηλός πυρετός με ρίγη, ή εξάνθημα που δεν ξεθωριάζει όταν το πιέζετε.¹⁸ Καλέστε αμέσως το 166 ή το 112.
• Δέρμα κόκκινο, ζεστό, πρησμένο και επώδυνο: ζητήστε ιατρική εκτίμηση την ίδια ημέρα, και άμεσα αν έχετε και υψηλό πυρετό ή ρίγη.¹⁹
• Ζεστή, πρησμένη και επώδυνη άρθρωση με πυρετό ή αίσθημα αδιαθεσίας: χρειάζεται επείγουσα εκτίμηση.²⁰
• Φλεγμονή που δεν βελτιώνεται ή επανέρχεται, ή ανεξήγητη κόπωση, απώλεια βάρους και νυχτερινοί ιδρώτες.
• Αυξημένη CRP ή ΤΚΕ σε εξέταση: συζητήστε τη με τον γιατρό σας. Μετά από λοίμωξη, ο επανέλεγχος γίνεται μετά την ανάρρωση.³
• Φάρμακα, εγκυμοσύνη ή χρόνια νόσος: αν παίρνετε θεραπεία, αν είστε έγκυος ή αν έχετε διαβήτη, νεφρική νόσο ή αυτοάνοση πάθηση, οι αλλαγές στη διατροφή γίνονται με τον γιατρό σας. Πριν από ένα συμπλήρωμα ωμέγα-3, ενημερώστε τον αν παίρνετε αντιπηκτικά.

Πώς σας βοηθά η Kyma

Με μία αιμοληψία σε συνεργαζόμενα εργαστήρια, η Kyma μετρά μαζί την CRP, την hs-CRP, την ΤΚΕ και τα λευκά αιμοσφαίρια, που περιλαμβάνονται στη συνδρομή Core. Ο λόγος ωμέγα-6/ωμέγα-3 περιλαμβάνεται στη συνδρομή Complete. Τα αποτελέσματα εξηγούνται σε σχέση με το ιστορικό και τους στόχους σας, και ακολουθεί ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής και τρόπου ζωής, με παραπομπή σε γιατρό όταν χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. Ο επανέλεγχος δείχνει αν η φλεγμονή υποχωρεί με τις αλλαγές. kymahealth.co