ΤΚΕ (ταχύτητα καθίζησης ερυθρών): τι είναι, φυσιολογικές τιμές και γιατί ανεβαίνει

Τι είναι η ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (ΤΚΕ);

Όταν ο οργανισμός αντιμετωπίζει μια λοίμωξη, έναν τραυματισμό ή μια άλλη πάθηση, το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά με φλεγμονή.¹ Η ΤΚΕ, δηλαδή η ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (στα αγγλικά ESR), είναι μια απλή εξέταση αίματος που δείχνει αν υπάρχει φλεγμονή.¹

Κανονικά, τα ερυθρά αιμοσφαίρια κατακάθονται αργά μέσα σε έναν σωλήνα. Στη φλεγμονή αυξάνονται ορισμένες πρωτεΐνες του αίματος, κυρίως το ινωδογόνο, και τα ερυθρά κολλούν μεταξύ τους.²¹ Αυτές οι συσσωρεύσεις είναι βαρύτερες, γι' αυτό κατακάθονται πιο γρήγορα και η τιμή ανεβαίνει.¹

Η ΤΚΕ είναι μη ειδικός δείκτης: δείχνει ότι υπάρχει φλεγμονή, όχι όμως πού βρίσκεται ή τι την προκαλεί. Γι' αυτό μια τιμή δεν θέτει από μόνη της διάγνωση.¹ Ο άλλος βασικός δείκτης φλεγμονής είναι η CRP. Δείτε τι είναι η CRP και τι δείχνει η εξέταση.

Πώς γίνεται η εξέταση ΤΚΕ

Η εξέταση γίνεται με μια απλή αιμοληψία από τη φλέβα.¹ Στο εργαστήριο, το αίμα μπαίνει σε έναν ψηλό, λεπτό σωλήνα. Μετριέται πόσο έπεσαν τα ερυθρά αιμοσφαίρια μέσα σε μία ώρα, γι' αυτό το αποτέλεσμα δίνεται σε χιλιοστά ανά ώρα (mm/h).²

Η μέθοδος αναφοράς είναι η μέθοδος Westergren. Πολλά εργαστήρια χρησιμοποιούν πλέον τροποποιημένες ή αυτόματες μεθόδους, που δεν δίνουν πάντα ακριβώς τις ίδιες τιμές.⁴ Γι' αυτό τα όρια αναφοράς τα ορίζει το εργαστήριο που κάνει την εξέταση.²

Χρειάζεται νηστεία ή προετοιμασία;

Για την ΤΚΕ δεν χρειάζεται ειδική προετοιμασία.¹ Ένα πρόσφατο γεύμα δεν επηρεάζει ουσιαστικά το αποτέλεσμα.² Αν όμως στο ίδιο δείγμα μετρώνται και άλλοι δείκτες, όπως η γλυκόζη, μπορεί να χρειαστεί νηστεία. Ακολουθήστε τις οδηγίες του εργαστηρίου.¹

Την τιμή μπορούν να επηρεάσουν η εγκυμοσύνη, ο έμμηνος κύκλος, η άσκηση και ορισμένα φάρμακα ή συμπληρώματα. Γι' αυτό ενημερώστε τον γιατρό σας για ό,τι παίρνετε.¹

Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές της ΤΚΕ;

Στους υγιείς ενήλικες, το ανώτερο φυσιολογικό όριο της ΤΚΕ είναι συνήθως 15 mm/h για τους άνδρες και 20 mm/h για τις γυναίκες.² Βέλτιστη θεωρείται μια τιμή έως 10 mm/h, και για τα δύο φύλα.

Το ανώτερο όριο ανεβαίνει με την ηλικία και διαφέρει ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες.² Το ακριβές όριο το ορίζει το εργαστήριο. Γι' αυτό συγκρίνετε πάντα το αποτέλεσμά σας με το εύρος που αναγράφεται στην απάντηση του εργαστηρίου σας.²

Γιατί η ΤΚΕ ανεβαίνει με την ηλικία

Η άνοδος της ΤΚΕ με την ηλικία μπορεί, εν μέρει, να οφείλεται στο ότι με τα χρόνια γίνονται συχνότερες οι παθήσεις που την ανεβάζουν.² Γι' αυτό μια ήπια αύξηση σε μεγαλύτερη ηλικία διαβάζεται πάντα μαζί με το ιστορικό σας.³

ΤΚΕ στις γυναίκες και στην εγκυμοσύνη

Οι γυναίκες έχουν γενικά υψηλότερη ΤΚΕ από τους άνδρες.² Η εγκυμοσύνη ανεβάζει επίσης την τιμή, γιατί αυξάνει το ινωδογόνο.² Ένα επισημασμένο αποτέλεσμα στην εγκυμοσύνη το συζητάτε με τον γυναικολόγο σας.

Γιατί ανεβαίνει η ΤΚΕ;

Η ΤΚΕ ανεβαίνει σε πολλές καταστάσεις, από μια λοίμωξη έως χρόνιες παθήσεις.¹ Μια τιμή εκτός ορίων δεν σημαίνει πάντα ότι υπάρχει πάθηση που χρειάζεται θεραπεία.¹ Δείτε τι είναι η φλεγμονή και τι την προκαλεί.

Άλλοι παράγοντες που ανεβάζουν την ΤΚΕ

Εκτός από την ηλικία, το φύλο και την εγκυμοσύνη, την ΤΚΕ ανεβάζουν και:

• Αναιμία: όταν τα ερυθρά αιμοσφαίρια είναι λιγότερα, κατακάθονται πιο γρήγορα και η ΤΚΕ ανεβαίνει.²
• Περιττό βάρος και μεταβολικό σύνδρομο: το αυξημένο σωματικό βάρος, το κάπνισμα και το μεταβολικό σύνδρομο, δηλαδή ο συνδυασμός κοιλιακού λίπους, υψηλής πίεσης και διαταραχών στο σάκχαρο και στα λιπίδια, συνδέονται με υψηλότερη ΤΚΕ.⁵

Λοιμώξεις

Οι λοιμώξεις είναι από τις συχνές αιτίες αυξημένης ΤΚΕ.¹² Επειδή η ΤΚΕ αλλάζει αργά, μπορεί να μένει αυξημένη και αφού η λοίμωξη υποχωρήσει.⁶³

Αυτοάνοσα και ρευματικά νοσήματα

Η ΤΚΕ ανεβαίνει σε αυτοάνοσες και ρευματικές παθήσεις, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα.¹ Έχει ιδιαίτερη θέση στη διάγνωση δύο παθήσεων.² Η πρώτη είναι η ρευματική πολυμυαλγία, που προκαλεί πόνο και δυσκαμψία στον αυχένα, στους ώμους και στη λεκάνη.² Η δεύτερη είναι η αρτηρίτιδα των κροταφικών αρτηριών (γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα), μια φλεγμονή των αρτηριών κυρίως στους κροτάφους.⁷ Στις παθήσεις αυτές, ο γιατρός χρησιμοποιεί την ΤΚΕ και για να δει πώς ανταποκρίνεται η θεραπεία.²

Άλλες χρόνιες καταστάσεις

Η ΤΚΕ μπορεί να ανέβει σε παθήσεις που αυξάνουν το ινωδογόνο, όπως ο διαβήτης, η προχωρημένη νεφρική νόσος και η καρδιοπάθεια.² Ανεβαίνει επίσης στη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου και σε ορισμένους καρκίνους.¹

Πολύ υψηλή ΤΚΕ: πότε χρειάζεται άμεσος έλεγχος

Μια ΤΚΕ πάνω από 100 mm/h έχει συνήθως μια αιτία που φαίνεται. Πιο συχνά πρόκειται για λοίμωξη, για αρτηρίτιδα των κροταφικών αρτηριών ή για καρκίνο.² Μια τέτοια τιμή χρειάζεται σύντομα ιατρική εκτίμηση.²

Μια ήπια αύξηση, αντίθετα, σπάνια οφείλεται σε καρκίνο που δεν έχει εντοπιστεί.² Δείτε τι μπορούν και τι δεν μπορούν να δείξουν οι δείκτες φλεγμονής για τον καρκίνο.

Έχετε ΤΚΕ 20; Τι σημαίνει

Μια ΤΚΕ 20 mm/h είναι στο ανώτερο φυσιολογικό όριο για τις γυναίκες και λίγο πάνω από το όριο για τους άνδρες.² Στις μεγαλύτερες ηλικίες το όριο είναι υψηλότερο.² Συγκρίνετέ την με το εύρος του εργαστηρίου σας.²

Μια ήπια αύξηση χωρίς συμπτώματα και χωρίς προφανή αιτία δεν χρειάζεται συνήθως εκτεταμένες εξετάσεις. Ο γιατρός μπορεί απλώς να επαναλάβει την ΤΚΕ μετά από μερικούς μήνες.² Οι περισσότερες ανεξήγητες αυξήσεις είναι παροδικές.²

Ο γιατρός σας θα δει επίσης την CRP, τη γενική αίματος, όπου φαίνεται αν υπάρχει αναιμία, και τα συμπτώματά σας.³² Η ΤΚΕ δεν χρησιμοποιείται μόνη της ως εξέταση ελέγχου σε ανθρώπους χωρίς συμπτώματα, γιατί δεν είναι αρκετά ευαίσθητη ούτε ειδική.² Συνολικά, η ΤΚΕ μειώνεται όταν αντιμετωπίζεται η αιτία που την προκαλεί.² Όταν η αιτία είναι μια πάθηση, η αντιμετώπιση γίνεται με τον γιατρό σας. Όταν η αιτία είναι μεταβολική, βοηθούν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής, και η τακτική άσκηση συνδέεται με χαμηλότερη ΤΚΕ.⁵

CRP και ΤΚΕ: ποια η διαφορά

Η CRP (C-αντιδρώσα πρωτεΐνη) είναι μια πρωτεΐνη που φτιάχνει το ήπαρ όταν υπάρχει φλεγμονή.⁸ Η ΤΚΕ είναι έμμεσος δείκτης, γιατί εξαρτάται κυρίως από το ινωδογόνο.⁶ Επειδή το ινωδογόνο μένει στο αίμα πολύ περισσότερο από την CRP, η ΤΚΕ αλλάζει πιο αργά.⁶

Στους ενήλικες, τιμές CRP κάτω από 5 mg/L θεωρούνται γενικά φυσιολογικές και κάτω από 1 mg/L βέλτιστες.⁹ Η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη υψηλής ευαισθησίας (hs-CRP) μετρά την ίδια πρωτεΐνη, με μια πιο ευαίσθητη μέθοδο που ανιχνεύει και πολύ χαμηλές τιμές.⁸ Δείχνει τη χαμηλού βαθμού φλεγμονή και χρησιμοποιείται στην εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου.⁹ Περισσότερα για τη διαφορά CRP και hs-CRP.

Αυξημένη CRP και ΤΚΕ μαζί: τι σημαίνει

Οι γιατροί ζητούν συχνά τις δύο εξετάσεις μαζί, γιατί η μία συμπληρώνει την άλλη.¹⁶ Όταν είναι αυξημένες και οι δύο, δείχνουν ότι υπάρχει φλεγμονή, όχι όμως την αιτία της. Η αιτία αναζητείται με το ιστορικό, την κλινική εξέταση και άλλες εξετάσεις.³

Οι δύο δείκτες δεν συμφωνούν πάντα μεταξύ τους. Για παράδειγμα, καθώς μια φλεγμονή υποχωρεί, η ΤΚΕ μπορεί να μένει αυξημένη ενώ η CRP έχει ήδη πέσει.³

ΤΚΕ και άγχος: επηρεάζεται η τιμή;

Μελέτες δείχνουν ότι το χρόνιο ψυχοκοινωνικό στρες, όπως το άγχος της δουλειάς ή η εξουθένωση, συνδέεται με υψηλότερη CRP.¹⁰ Για την ΤΚΕ, οι πηγές της εργαστηριακής ιατρικής αναφέρουν παράγοντες όπως η ηλικία, η εγκυμοσύνη και η αναιμία, όχι όμως το άγχος.²¹

Γι' αυτό μια αυξημένη ΤΚΕ δεν αποδίδεται στο άγχος πριν αναζητηθούν άλλες αιτίες. Ο γιατρός σας τη διαβάζει μαζί με το ιστορικό, την κλινική εξέταση και τις άλλες εξετάσεις.³ Περισσότερα για τη χρόνια φλεγμονή, τα συμπτώματα και τις εξετάσεις της. Δείτε επίσης τη διατροφή και τις συνήθειες που ρίχνουν τη φλεγμονή.

Πότε να μιλήσετε με γιατρό

Μια τιμή ΤΚΕ δεν θέτει από μόνη της διάγνωση, και μια φυσιολογική τιμή δεν αποκλείει μια πάθηση.¹ Μιλήστε με τον γιατρό σας όταν:

• Η ΤΚΕ είναι αυξημένη μαζί με συμπτώματα: πυρετό, νυχτερινούς ιδρώτες ή ανεξήγητη απώλεια βάρους.¹
• Είστε πάνω από 50 ετών με νέα συμπτώματα: νέο πονοκέφαλο στους κροτάφους, ευαισθησία στο τριχωτό της κεφαλής, πόνο στο σαγόνι όταν μασάτε ή αλλαγή στην όραση.¹¹ Ζητήστε ιατρική εκτίμηση την ίδια ημέρα, γιατί η αρτηρίτιδα των κροταφικών αρτηριών χρειάζεται άμεση θεραπεία.⁷
• Έχετε επίμονο πόνο, πρήξιμο ή πρωινή δυσκαμψία στις αρθρώσεις, ή πόνο στον αυχένα και στους ώμους.¹
• Η ΤΚΕ ξεπερνά τα 100 mm/h σε οποιοδήποτε αποτέλεσμα.²
• Η ΤΚΕ μένει αυξημένη και στον επανέλεγχο.
• Είστε έγκυος και η τιμή είναι επισημασμένη: συζητήστε τη με τον γυναικολόγο σας.
• Έχετε γνωστή αυτοάνοση πάθηση, νεφρική νόσο ή διαβήτη: την τιμή την ερμηνεύει ο θεράπων γιατρός σας. Αν ήδη παίρνετε θεραπεία, μην τη διακόψετε ή αλλάξετε μόνοι σας.
• Έχετε επείγοντα συμπτώματα: υψηλό πυρετό με ρίγη, δύσπνοια, πόνο στο στήθος, σύγχυση ή ξαφνική απώλεια της όρασης. Καλέστε αμέσως το 166 ή το 112.

Πώς σας βοηθά η Kyma

Με μία αιμοληψία σε συνεργαζόμενα εργαστήρια, η Kyma μετρά μαζί την ΤΚΕ, την CRP και την hs-CRP, καθώς και την αιμοσφαιρίνη και τα λευκά αιμοσφαίρια. Όλοι αυτοί οι δείκτες περιλαμβάνονται στη συνδρομή Core. Τα αποτελέσματα εξηγούνται σε σχέση με το ιστορικό και τους στόχους σας, και ακολουθεί ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής και τρόπου ζωής, με παραπομπή σε γιατρό όταν χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. Ο επανέλεγχος δείχνει αν μια αυξημένη ΤΚΕ επανήλθε ή αν παραμένει. kymahealth.co