Χρόνια φλεγμονή: συμπτώματα, αιτίες και ποιες εξετάσεις αίματος τη δείχνουν

Τι είναι η χρόνια φλεγμονή

Η φλεγμονή είναι η αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος σε κάτι που βλάπτει τον οργανισμό, όπως ένα μικρόβιο ή ένας τραυματισμός.² Συνήθως είναι βραχύχρονη και σβήνει όταν περάσει η απειλή.¹ Η χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού, αντίθετα, δεν σβήνει, αλλά παραμένει ήπια και επίμονη, και με τον καιρό μπορεί να βλάψει ιστούς και όργανα.¹

Οξεία και χρόνια φλεγμονή

Η οξεία φλεγμονή συνήθως φαίνεται, με ερυθρότητα, πρήξιμο και πόνο.² Ωστόσο, η χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού αφορά όλο τον οργανισμό και συχνά δεν έχει εμφανή σημάδια.¹ Διαφέρει επίσης από τα χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η ψωρίαση και οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου, που είναι συγκεκριμένες παθήσεις και μπορεί να διαρκούν χρόνια ή και μια ζωή.² Δείτε τι είναι η φλεγμονή και πώς φεύγει.

Γιατί λέγεται «κρυφή» φλεγμονή

Η χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού αποκαλείται συχνά «κρυφή», γιατί τα συμπτώματά της εντοπίζονται πιο δύσκολα από εκείνα της οξείας.⁵ Επιπλέον, δεν υπάρχει μία καθιερωμένη εξέταση αίματος που να τη δείχνει από μόνη της.¹

Χρόνια φλεγμονή: συμπτώματα που μπορεί να τη συνοδεύουν

Στη φλεγμονή ο οργανισμός περνά σε λειτουργία εξοικονόμησης ενέργειας, με κόπωση, κακή διάθεση και αλλαγές στον ύπνο.¹ Στη χρόνια φλεγμονή έχουν περιγραφεί συμπτώματα όπως:⁵

• κόπωση και αϋπνία,
• πόνος ή δυσκαμψία στις αρθρώσεις,
• ενοχλήσεις από το πεπτικό, όπως διάρροια, δυσκοιλιότητα ή παλινδρόμηση,
• κακή διάθεση, άγχος ή κατάθλιψη,
• αύξηση ή απώλεια βάρους,
• συχνές λοιμώξεις.

Κανένα από αυτά τα συμπτώματα δεν δείχνει από μόνο του φλεγμονή. Η κόπωση, για παράδειγμα, έχει πολλές συχνές αιτίες, όπως ο λίγος ύπνος, το στρες, οι ορμονικές αλλαγές και η σιδηροπενική αναιμία.⁶ Γι' αυτό η φλεγμονή επιβεβαιώνεται με εξετάσεις αίματος, που ο γιατρός διαβάζει μαζί με το ιστορικό και την κλινική εξέταση.⁴ Ωστόσο, ορισμένα συμπτώματα, όπως ο επίμονος πυρετός, χρειάζονται ιατρική εκτίμηση.

Τι προκαλεί χρόνια φλεγμονή

Σπλαχνικό λίπος και αντίσταση στην ινσουλίνη

Το σπλαχνικό λίπος, δηλαδή το λίπος γύρω από τα όργανα της κοιλιάς, είναι σημαντική πηγή χρόνιας φλεγμονής.¹ Όσο περισσότερο είναι, τόσο υψηλότεροι είναι συνήθως οι δείκτες φλεγμονής, όπως η CRP.⁷

Στενά συνδεδεμένη είναι η αντίσταση στην ινσουλίνη, δηλαδή η μειωμένη ανταπόκριση του οργανισμού στην ορμόνη που ρυθμίζει το σάκχαρο. Έχει φανεί ότι η αντίσταση στην ινσουλίνη στον λιπώδη ιστό πυροδοτεί φλεγμονή σε αυτόν.⁸ Επιπλέον, η χαμηλού βαθμού φλεγμονή θεωρείται μέρος του συνδρόμου αντίστασης στην ινσουλίνη, και η CRP ανεβαίνει όσο πληθαίνουν οι μεταβολικές διαταραχές.⁹

Χρόνιες λοιμώξεις και αυτοάνοσα νοσήματα

Οι χρόνιες λοιμώξεις μπορούν να συντηρούν τη φλεγμονή.¹ Μια τέτοια αιτία δεν φαίνεται πάντα: η περιοδοντίτιδα, δηλαδή η χρόνια φλεγμονή των ούλων, συνδέεται με υψηλότερη CRP.¹⁰ Παράλληλα, φλεγμονή προκαλούν και τα αυτοάνοσα νοσήματα, στα οποία το ανοσοποιητικό επιτίθεται κατά λάθος στα κύτταρα του ίδιου του οργανισμού.²

Καθημερινές συνήθειες

Τη χρόνια φλεγμονή ευνοούν επίσης η λίγη κίνηση, η κακή διατροφή, το κάπνισμα, ο κακός ύπνος και το χρόνιο ψυχολογικό στρες.¹

Φλεγμονή σε ένα συγκεκριμένο όργανο

Μερικές φορές η φλεγμονή αφορά κυρίως ένα όργανο. Για παράδειγμα, το σπλαχνικό λίπος και η αντίσταση στην ινσουλίνη ευνοούν τη λιπώδη νόσο του ήπατος.¹ Αντίστοιχα, στο έντερο, η νόσος του Crohn και η ελκώδης κολίτιδα είναι χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα.² Δείτε τι δείχνει τη φλεγμονή στο ήπαρ και τα συμπτώματα και τις αιτίες της φλεγμονής του εντέρου.

Γιατί η χρόνια φλεγμονή έχει σημασία για την υγεία

Η χρόνια φλεγμονή συνδέεται με τη λιπώδη νόσο του ήπατος, τη χρόνια νεφρική νόσο, την κατάθλιψη και ορισμένους καρκίνους.¹ Τα στοιχεία είναι ισχυρότερα για το μεταβολικό σύνδρομο, τον διαβήτη τύπου 2 και την καρδιαγγειακή νόσο.¹

Μελέτες δείχνουν ότι η υψηλότερη CRP συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου και ισχαιμικού εγκεφαλικού.¹¹ Γι' αυτό ο γιατρός μπορεί να συνεκτιμήσει την επίμονα αυξημένη hs-CRP στον καρδιαγγειακό σας κίνδυνο.¹² Η CRP έχει συνδεθεί και με ορισμένους καρκίνους,¹³ αλλά δεν είναι εξέταση για τον καρκίνο, γιατί ανεβαίνει σε πολλές καταστάσεις.¹⁴ Δείτε τι μπορεί και τι δεν μπορεί να δείξει η CRP στον καρκίνο.

Χρόνια φλεγμονή: εξετάσεις αίματος που τη δείχνουν

Οι δείκτες φλεγμονής δείχνουν ότι υπάρχει φλεγμονή, όχι όμως πού βρίσκεται ή τι την προκαλεί.¹⁴ Γι' αυτό διαβάζονται μαζί, με το ιστορικό και την κλινική εξέταση.⁴

hs-CRP και CRP

Η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP) είναι μια πρωτεΐνη που φτιάχνει το ήπαρ όταν υπάρχει φλεγμονή.¹⁴ Η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη υψηλής ευαισθησίας (hs-CRP) μετρά την ίδια πρωτεΐνη με πιο ευαίσθητη μέθοδο, και έτσι ανιχνεύει τη χαμηλού βαθμού φλεγμονή.¹⁵

Για την hs-CRP, τιμές κάτω από 5,0 mg/L θεωρούνται φυσιολογικές και κάτω από 1,0 mg/L βέλτιστες.¹⁵ Μια αυξημένη τιμή μετά από ίωση ή λοίμωξη επανελέγχεται μετά την ανάρρωση, και γενικά η εικόνα είναι πιο αξιόπιστη με δύο μετρήσεις παρά με μία.¹⁵ Δείτε τι δείχνει η εξέταση CRP.

ΤΚΕ (ταχύτητα καθίζησης)

Η ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (ΤΚΕ) είναι έμμεσος δείκτης φλεγμονής και αλλάζει πιο αργά από την CRP, γι' αυτό είναι χρήσιμη κυρίως στις χρόνιες φλεγμονώδεις παθήσεις.¹⁶ Ωστόσο, δεν συμφωνεί πάντα με την CRP, ιδίως στα χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα.⁴ Δείτε ΤΚΕ: τι είναι και γιατί ανεβαίνει.

Φερριτίνη

Η φερριτίνη είναι η πρωτεΐνη που αποθηκεύει τον σίδηρο, αλλά είναι και γνωστός δείκτης φλεγμονής.³ Τα επίπεδά της στο αίμα σχετίζονται τόσο με τις αποθήκες σιδήρου όσο και με την παρουσία νόσου.³ Γι' αυτό μια υψηλή φερριτίνη δεν σημαίνει πάντα περισσότερο σίδηρο.

Λευκά αιμοσφαίρια

Τα λευκά αιμοσφαίρια είναι τα κύτταρα του ανοσοποιητικού στο αίμα, και ο αριθμός τους είναι ένας από τους δείκτες φλεγμονής.² Επιπλέον, έχει φανεί ότι, όπως η CRP, σχετίζεται και με τα στοιχεία του συνδρόμου αντίστασης στην ινσουλίνη.⁹

Μεταβολικοί δείκτες που συνδέονται με τη φλεγμονή

Η CRP σχετίζεται με την ινσουλίνη νηστείας και την ευαισθησία στην ινσουλίνη, γι' αυτό αξίζει να διαβάζεται μαζί με τους δείκτες του μεταβολισμού.⁹ Για παράδειγμα, ο δείκτης HOMA-IR, που υπολογίζεται από τη γλυκόζη και την ινσουλίνη νηστείας, δείχνει την αντίσταση στην ινσουλίνη, η οποία συνδέεται με φλεγμονή στον λιπώδη ιστό.⁸ Σημασία έχει και η γλυκόζη, γιατί η αυξημένη CRP έχει συνδεθεί με μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανιστεί διαβήτης τύπου 2.¹⁷

Οι δείκτες αυτοί διαβάζονται μαζί, χωρίς σταθερή σειρά, και όταν κάποιος είναι αυξημένος, η εξέταση επαναλαμβάνεται όταν είστε καλά, χωρίς πρόσφατη λοίμωξη.¹⁵

Χρόνια φλεγμονή: αντιμετώπιση στην καθημερινότητα

Όταν πίσω από τη φλεγμονή υπάρχει μια χρόνια λοίμωξη ή ένα αυτοάνοσο νόσημα, την αντιμετώπιση την ορίζει ο γιατρός σας. Η CRP, για παράδειγμα, πέφτει μετά τη θεραπεία της περιοδοντίτιδας.¹⁰ Όταν η αιτία σχετίζεται με τον τρόπο ζωής, βοηθούν:

• Ποιότητα της τροφής: η μεσογειακή διατροφή, με λαχανικά, όσπρια, ψάρι και εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, μειώνει τους δείκτες φλεγμονής.¹⁸ Παράλληλα, οι θρεπτικές ζωικές τροφές, όπως το κρέας, τα αυγά, το πλήρες γιαούρτι και τα ώριμα τυριά, είναι πλούσιες σε θρεπτικά συστατικά που ο οργανισμός απορροφά εύκολα.¹⁹ Αντίθετα, οι υπερεπεξεργασμένες τροφές, όπως τα τυποποιημένα σνακ και τα έτοιμα γεύματα, καλό είναι να αποφεύγονται, γιατί συνδέονται με καρδιαγγειακά νοσήματα και διαβήτη τύπου 2.²⁰
• Λιγότερη ζάχαρη και επεξεργασμένοι υδατάνθρακες: μια διατροφή με πολλούς υδατάνθρακες που απορροφώνται γρήγορα, όπως τα γλυκά και το λευκό ψωμί, συνδέεται με υψηλότερη hs-CRP.²¹
• Κίνηση: η τακτική άσκηση μειώνει την CRP, και περισσότερο όταν μειώνεται και το σωματικό λίπος.²²
• Σωματικό βάρος: η απώλεια του περιττού βάρους συνοδεύεται από πτώση της CRP.²³
• Ύπνος και στρες: ο διαταραγμένος ύπνος και το χρόνιο στρες συνδέονται με υψηλότερη CRP.²⁴²⁵
• Κάπνισμα και αλκοόλ: μετά τη διακοπή του καπνίσματος, οι δείκτες φλεγμονής πέφτουν σταδιακά.²⁶ Το αλκοόλ καλό είναι να αποφεύγεται ή να περιορίζεται, γιατί μπορεί να βλάψει τα ηπατικά κύτταρα.²⁷

Τα συμπληρώματα έρχονται μετά τις αλλαγές στον τρόπο ζωής και στηρίζονται σε μέτρηση. Για παράδειγμα, αν ο λόγος ωμέγα-6/ωμέγα-3 μετρηθεί υψηλός και παραμένει υψηλός παρά τις αλλαγές στη διατροφή, ένα συμπλήρωμα ωμέγα-3 καλής ποιότητας μπορεί να βοηθήσει.²⁸ Την επιλογή την κάνετε με τον γιατρό σας. Ο επανέλεγχος γίνεται συνήθως περίπου 3 μήνες μετά τις αλλαγές, και τον ακριβή χρόνο τον ορίζει ο γιατρός σας.²⁹

Δείτε αναλυτικά πώς να μειώσετε την CRP με διατροφή και συνήθειες.

Πότε να μιλήσετε με γιατρό

• Επείγοντα συμπτώματα: υψηλός πυρετός με ρίγη, δύσπνοια, πόνος στο στήθος, σύγχυση ή έντονος πόνος στην κοιλιά. Καλέστε αμέσως το 166 ή το 112.
• Επίμονα συμπτώματα: πυρετός, νυχτερινοί ιδρώτες, ανεξήγητη απώλεια βάρους, πρήξιμο και πρωινή δυσκαμψία στις αρθρώσεις, διάρροια, αίμα στα κόπρανα ή πόνος στην κοιλιά.
• Κόπωση που κρατά εβδομάδες χωρίς προφανή αιτία ή επηρεάζει την καθημερινότητά σας.⁶
• Αυξημένη CRP ή ΤΚΕ στον επανέλεγχο χωρίς γνωστή αιτία: χρειάζεται πλήρης ιατρική εκτίμηση.¹⁴
• Χρόνια νόσος, φάρμακα ή εγκυμοσύνη: αν έχετε καρδιαγγειακή νόσο, διαβήτη, χρόνια νεφρική νόσο ή αυτοάνοση πάθηση, οι στόχοι σας ορίζονται με τον γιατρό. Το ίδιο ισχύει για μεγάλες αλλαγές στη διατροφή, αν παίρνετε φάρμακα για το σάκχαρο ή την πίεση ή αν είστε έγκυος. Πριν από ένα συμπλήρωμα ωμέγα-3, ενημερώστε τον αν παίρνετε αντιπηκτικά.
• Φάρμακα: μην ξεκινάτε μόνοι σας αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Αν ήδη παίρνετε θεραπεία, μην τη διακόψετε ή αλλάξετε μόνοι σας.

Πώς σας βοηθά η Kyma

Με μία αιμοληψία σε συνεργαζόμενα εργαστήρια, η Kyma μετρά μαζί την CRP, την hs-CRP, την ΤΚΕ, τα λευκά αιμοσφαίρια, τη φερριτίνη, τη γλυκόζη, την ινσουλίνη και τον δείκτη HOMA-IR. Όλοι αυτοί οι δείκτες περιλαμβάνονται στη συνδρομή Core, ενώ ο λόγος ωμέγα-6/ωμέγα-3 περιλαμβάνεται στη συνδρομή Complete. Η αιμοληψία γίνεται νηστικοί, γιατί στο ίδιο δείγμα μετρώνται η γλυκόζη και η ινσουλίνη. Τα αποτελέσματα εξηγούνται σε σχέση με το ιστορικό και τους στόχους σας, και ακολουθεί ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής και τρόπου ζωής, με παραπομπή σε γιατρό όταν χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. kymahealth.co