Φλεγμονή στο ήπαρ: συμπτώματα, αιτίες και ποιες εξετάσεις αίματος τη δείχνουν

Τι σημαίνει «φλεγμονή στο συκώτι»

Το συκώτι (ήπαρ) φτιάχνει πρωτεΐνες του αίματος, όπως η αλβουμίνη, και αποβάλλει με τη χολή τη χολερυθρίνη, μια κίτρινη χρωστική.¹ Η φλεγμονή του συκωτιού ονομάζεται ηπατίτιδα και οφείλεται συχνά σε ιό, όχι όμως πάντα: μπορεί να την προκαλέσει επίσης το αλκοόλ ή το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα.² Δείτε τι είναι η φλεγμονή γενικά.

Παράλληλα, πολύ συχνή είναι σήμερα η συσσώρευση λίπους στο συκώτι που συνδέεται με τον μεταβολισμό.¹ Η κατάσταση αυτή ονομάζεται πλέον MASLD, δηλαδή στεατωτική νόσος του ήπατος που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία, και αντικαθιστά τον όρο «μη αλκοολική λιπώδης νόσος» (NAFLD).⁵ Όταν στο λίπος προστίθεται φλεγμονή και βλάβη των ηπατικών κυττάρων, η κατάσταση ονομάζεται στεατοηπατίτιδα (MASH, παλαιότερα NASH).⁶

Η επίμονη φλεγμονή μπορεί με τα χρόνια να οδηγήσει σε ίνωση, δηλαδή σε ουλές στο συκώτι, και τελικά σε κίρρωση.⁶ Οι περισσότεροι άνθρωποι με λιπώδες ήπαρ όμως δεν προχωρούν πέρα από το πρώτο στάδιο, τη συσσώρευση λίπους.⁷

Συμπτώματα φλεγμονής στο συκώτι

Πρώιμα και ασαφή συμπτώματα

Το λιπώδες ήπαρ συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα, αν και ορισμένοι νιώθουν κόπωση ή ενόχληση στην κοιλιά, κάτω από τα δεξιά πλευρά.⁷ Στην ηπατίτιδα μπορεί επίσης να εμφανιστούν ναυτία, ανορεξία και πυρετός.² Ωστόσο, τα συμπτώματα αυτά είναι κοινά σε πολλές καταστάσεις, γι' αυτό δεν αρκούν για διάγνωση.

Σημάδια που χρειάζονται γρήγορα γιατρό

• Ίκτερος: κιτρίνισμα του δέρματος ή του λευκού των ματιών.³
• Σκούρα ούρα και ανοιχτόχρωμα κόπρανα, συχνά μαζί με φαγούρα στο δέρμα.³
• Εύκολες μελανιές, πρήξιμο στην κοιλιά ή στα πόδια: εμφανίζονται όταν η νόσος έχει προχωρήσει.⁸
• Σύγχυση, εμετός με αίμα ή μαύρα κόπρανα: χρειάζονται άμεση βοήθεια.⁸

Γιατί συχνά δεν υπάρχουν συμπτώματα

Η νόσος του συκωτιού εξελίσσεται σιωπηλά και μπορεί να μη δώσει κανένα σημάδι μέχρι να εμφανιστούν επιπλοκές.¹ Γι' αυτό εντοπίζεται συχνά τυχαία, σε εξετάσεις αίματος ή σε υπερηχογράφημα που έγιναν για άλλο λόγο.¹

Τι προκαλεί φλεγμονή στο συκώτι

Στους περισσότερους ενήλικες με αυξημένα ηπατικά ένζυμα, η αιτία είναι το λιπώδες ήπαρ ή το αλκοόλ.¹ Οι κύριες αιτίες είναι:

• Λιπώδες ήπαρ από τον μεταβολισμό: συνδέεται με το περιττό βάρος, ιδιαίτερα το λίπος στην κοιλιά, τον διαβήτη τύπου 2 και την υψηλή πίεση.⁷ Συνοδεύεται συχνά από αντίσταση στην ινσουλίνη, δηλαδή μειωμένη ανταπόκριση του οργανισμού στην ορμόνη που ρυθμίζει το σάκχαρο, ακόμη και σε φυσιολογικό βάρος.⁹ Παράλληλα, η διατροφή με πολλή ζάχαρη αυξάνει τον κίνδυνο για λιπώδες ήπαρ και στεατοηπατίτιδα.¹⁰
• Αλκοόλ: βλάπτει τα ηπατικά κύτταρα και προκαλεί αλκοολική ηπατοπάθεια.¹¹
• Ιογενείς ηπατίτιδες: οι ηπατίτιδες B και C ελέγχονται με ειδικές εξετάσεις αίματος, που ζητά ο γιατρός.¹
• Φάρμακα, βότανα και συμπληρώματα: ορισμένα μπορούν να προκαλέσουν βλάβη στο συκώτι.¹²
• Αυτοάνοσα και κληρονομικά αίτια: σπανιότερα, η φλεγμονή οφείλεται σε αυτοάνοση ηπατίτιδα ή σε κληρονομικά νοσήματα, όπως η αιμοχρωμάτωση.¹⁴

Το λιπώδες ήπαρ συνδέεται συχνά με τη μεταβολική δυσλειτουργία που συντηρεί και τη χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού στον οργανισμό.

Ποιες εξετάσεις αίματος δείχνουν φλεγμονή στο συκώτι

Τα ηπατικά ένζυμα δείχνουν αν υπάρχει βλάβη στα κύτταρα του συκωτιού, ενώ η χολερυθρίνη και η αλβουμίνη δείχνουν πόσο καλά λειτουργεί το συκώτι.¹ Όταν ανεβαίνουν κυρίως η ALT και η AST, η βλάβη αφορά συνήθως τα ηπατικά κύτταρα.⁴ Παροδική αύξηση μπορεί όμως να εμφανιστεί και για αρκετές ημέρες μετά από έντονη άσκηση με βάρη.¹³ Αντίθετα, όταν ανεβαίνει κυρίως η ALP, η βλάβη αφορά συνήθως τη ροή της χολής.⁴

Τα φυσιολογικά όρια διαφέρουν από εργαστήριο σε εργαστήριο, γι' αυτό συγκρίνετε το αποτέλεσμά σας με τα όρια του δικού σας.¹ Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι τα συνήθη όρια της ALT μπορεί να είναι υψηλότερα από όσο χρειάζεται.¹⁴ Επιπλέον, όταν η ολική χολερυθρίνη είναι αυξημένη, η άμεση και η έμμεση χολερυθρίνη βοηθούν να φανεί η αιτία.⁴

Φυσιολογικά ένζυμα δεν αποκλείουν το λιπώδες ήπαρ

Στο λιπώδες ήπαρ τα ένζυμα μπορεί να είναι φυσιολογικά, και το ύψος τους δεν δείχνει πόσο έχει προχωρήσει η νόσος.¹ Γι' αυτό ο γιατρός μπορεί να ζητήσει υπερηχογράφημα και να υπολογίσει τον δείκτη FIB-4, που εκτιμά την ίνωση από την ηλικία, την AST, την ALT και τα αιμοπετάλια. Αν χρειαστεί, ακολουθεί ελαστογραφία, μια ειδική εξέταση του συκωτιού.¹⁶

Η CRP δεν είναι εξέταση για το συκώτι

Η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP) φτιάχνεται στο συκώτι, αλλά ανεβαίνει σε φλεγμονή οπουδήποτε στον οργανισμό, γι' αυτό δεν δείχνει πού βρίσκεται η φλεγμονή.¹⁵ Δείτε τι δείχνει η εξέταση CRP.

Μεταβολικοί δείκτες που συνοδεύουν το λιπώδες ήπαρ

Στο λιπώδες ήπαρ συχνά συνυπάρχουν αυξημένα τριγλυκερίδια, χαμηλή HDL, λίπος στην κοιλιά και αντίσταση στην ινσουλίνη.⁹ Γι' αυτό τα ηπατικά ένζυμα διαβάζονται μαζί με τη γλυκόζη, την ινσουλίνη νηστείας και τα λιπίδια.⁹⁶

Φλεγμονή στο συκώτι: θεραπεία και αντιμετώπιση

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία. Για παράδειγμα, τις ιογενείς και τις αυτοάνοσες ηπατίτιδες τις αντιμετωπίζει ο γιατρός, συχνά μαζί με ηπατολόγο,⁴¹ ενώ στο λιπώδες ήπαρ οι αλλαγές στον τρόπο ζωής είναι η βασική θεραπεία.¹⁶⁶

• Ποιότητα της τροφής: η μεσογειακή διατροφή, με ελαιόλαδο ως βασικό λίπος και ψάρια, μειώνει το λίπος στο συκώτι ακόμη και χωρίς απώλεια βάρους.¹⁶ Επιλέξτε επίσης θρεπτικές ζωικές τροφές, όπως κρέας, αυγά και ψάρι,¹⁷ και αποφύγετε τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα.¹⁸
• Λιγότερη ζάχαρη και επεξεργασμένοι υδατάνθρακες: λιγότερα αναψυκτικά, γλυκά και προϊόντα με προστιθέμενη ζάχαρη βοηθούν να μειωθεί το λίπος στο συκώτι.¹⁰¹⁶
• Κίνηση: η τακτική άσκηση και λιγότερη ώρα καθιστοί βοηθούν το συκώτι και τη μεταβολική υγεία.¹⁶⁶
• Σωματικό βάρος: η απώλεια του περιττού βάρους μπορεί να οδηγήσει σε υποχώρηση της στεατοηπατίτιδας και να βελτιώσει την ίνωση.¹⁶
• Αλκοόλ: επειδή βλάπτει τα ηπατικά κύτταρα, καλό είναι να αποφεύγεται ή να περιορίζεται.¹¹⁶ Όταν το αλκοόλ έχει ήδη προκαλέσει βλάβη στο συκώτι ή υπάρχει κίρρωση, χρειάζεται συνήθως πλήρης διακοπή.¹⁸

Μην ξεκινάτε βότανα, συμπληρώματα ή προϊόντα «αποτοξίνωσης» για το συκώτι χωρίς τον γιατρό σας, γιατί ορισμένα μπορούν να το βλάψουν.¹⁹ Ενημερώστε τον επίσης για ό,τι παίρνετε, με ή χωρίς συνταγή.⁴ Αν ένα φάρμακο που σας έχει δοθεί μπορεί να επηρεάζει το συκώτι, μην το διακόψετε μόνοι σας, γιατί την απόφαση την παίρνει ο γιατρός σας.¹ Δείτε επίσης τη διατροφή και τις συνήθειες που μειώνουν τη φλεγμονή.

Πότε να μιλήσετε με γιατρό

• Εμετός με αίμα, μαύρα κόπρανα ή ξαφνική σύγχυση: καλέστε αμέσως το 166 ή το 112.⁸
• Κιτρίνισμα στο δέρμα ή στα μάτια, σκούρα ούρα ή ανοιχτόχρωμα κόπρανα: επικοινωνήστε με γιατρό την ίδια ημέρα.³
• Ξαφνικός, έντονος πόνος στην κοιλιά: ζητήστε επείγουσα ιατρική εκτίμηση, ιδίως αν έχετε και πυρετό ή ίκτερο.²⁰
• Πρήξιμο στην κοιλιά ή στα πόδια: ζητήστε σύντομα ιατρική εκτίμηση.⁸
• Αυξημένα ηπατικά ένζυμα σε εξέταση: συζητήστε τα με τον γιατρό σας, που θα τα διαβάσει μαζί με το ιστορικό σας.¹
• Διαβήτης τύπου 2, περιττό βάρος ή τακτική κατανάλωση αλκοόλ: ρωτήστε τον γιατρό σας αν χρειάζεστε έλεγχο του συκωτιού.⁶
• Νέα συμπτώματα μετά από ένα φάρμακο ή συμπλήρωμα: ενημερώστε τον γιατρό σας.¹²
• Φάρμακα ή εγκυμοσύνη: αν παίρνετε φάρμακα για το σάκχαρο ή την πίεση, ή αν είστε έγκυος, οι αλλαγές στη διατροφή γίνονται με τον γιατρό σας.

Πώς σας βοηθά η Kyma

Με μία αιμοληψία σε συνεργαζόμενα εργαστήρια, η Kyma μετρά μαζί την ALT, την AST, την GGT, την ALP, την ολική χολερυθρίνη, την αλβουμίνη και τις ολικές πρωτεΐνες, ενώ η άμεση και η έμμεση χολερυθρίνη περιλαμβάνονται στη συνδρομή Complete. Στο ίδιο δείγμα μετρώνται επίσης η γλυκόζη, η ινσουλίνη και τα τριγλυκερίδια, γι' αυτό η αιμοληψία γίνεται νηστικοί. Τα αποτελέσματα εξηγούνται σε σχέση με το ιστορικό και τους στόχους σας, και ακολουθεί ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής και τρόπου ζωής, με παραπομπή σε γιατρό όταν χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. Ο επανέλεγχος δείχνει αν τα ηπατικά ένζυμα βελτιώνονται με τις αλλαγές. kymahealth.co