Με μια ματιά
Οι Β12 τροφές είναι σχεδόν αποκλειστικά ζωικές: οι πλουσιότερες είναι τα οστρακοειδή, όπως τα μύδια και τα κυδώνια, το συκώτι και τα ψάρια, όπως οι σαρδέλες, και ακολουθούν το κρέας, τα αυγά, το γάλα και τα τυριά.1, 2 Τα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια και οι ξηροί καρποί δεν δίνουν αξιοποιήσιμη Β12, γι' αυτό οι χορτοφάγοι βασίζονται στα αυγά και στα γαλακτοκομικά και οι vegan στα εμπλουτισμένα τρόφιμα ή σε ένα συμπλήρωμα που επιλέγουν με τον γιατρό τους.1, 3 Επειδή η απορρόφηση μετρά όσο και η διατροφή, η εξέταση αίματος δείχνει αν η Β12 σας επαρκεί.4
Το περιεχόμενο αυτού του άρθρου έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα. Δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή και δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως τέτοια. Δεν αντικαθιστά τη διάγνωση ή τη θεραπεία από γιατρό: για οποιοδήποτε θέμα αφορά την υγεία σας, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.
Πίνακας τροφών με βιταμίνη Β12
Η βιταμίνη Β12 φτιάχνεται μόνο από μικροοργανισμούς και συγκεντρώνεται στους ιστούς των ζώων, γι' αυτό οι Β12 τροφές είναι ζωικές.12 Ο πίνακας δείχνει τις κύριες πηγές, χωρίς ποσότητες, και ποιες ταιριάζουν σε όσους δεν τρώνε κρέας. Για τον ρόλο της Β12, δείτε τον οδηγό για τη βιταμίνη Β12.
| Τροφή | Πόσο συμβάλλει | Για χορτοφάγους |
|---|---|---|
| Οστρακοειδή: μύδια, κυδώνια, στρείδια | Από τις πλουσιότερες πηγές1 | Όχι |
| Συκώτι | Από τις πλουσιότερες πηγές1 | Όχι |
| Ψάρια: σαρδέλες, σολομός, τόνος, πέστροφα | Πολύ καλή πηγή1 | Όχι |
| Κρέας: μοσχάρι, αρνί, χοιρινό, κοτόπουλο | Καλή πηγή1 | Όχι |
| Αυγά | Καλή πηγή1 | Ναι, αν τα τρώτε |
| Γάλα, γιαούρτι, τυριά | Καλή πηγή, με καλή απορρόφηση12 | Ναι, αν τα τρώτε |
| Εμπλουτισμένα τρόφιμα: φυτικά ροφήματα, δημητριακά, διατροφική μαγιά | Ανάλογα με την ετικέτα1 | Ναι |
Η Β12 δεν απορροφάται το ίδιο από όλες τις τροφές: για παράδειγμα, η Β12 του γάλακτος και των γαλακτοκομικών απορροφάται καλύτερα από εκείνη του κρέατος και των αυγών.2 Παράλληλα, οι θρεπτικές ζωικές τροφές δίνουν και άλλα θρεπτικά συστατικά που ο οργανισμός απορροφά εύκολα, όπως σίδηρο και ψευδάργυρο.5 Αντίθετα, οι υπερεπεξεργασμένες τροφές, όπως τα τυποποιημένα σνακ και τα έτοιμα γεύματα, καλό είναι να αποφεύγονται, γιατί συνδέονται με καρδιαγγειακή νόσο και διαβήτη τύπου 2.6
Φρούτα και λαχανικά με Β12: υπάρχουν;
Τα φρούτα και τα λαχανικά δεν δίνουν Β12.1 Ίχνη μπορεί να βρεθούν σε φυτικές τροφές από βακτήρια του εδάφους ή από ζύμωση, αλλά δεν είναι αξιόπιστη πηγή.7
Σπιρουλίνα, φύκια και μανιτάρια: γιατί δεν είναι αξιόπιστες πηγές
Η σπιρουλίνα περιέχει κυρίως ψευδοβιταμίνη Β12, μια μορφή που δεν δρα στον άνθρωπο, ενώ η περιεκτικότητα των φυκιών και ορισμένων μανιταριών αλλάζει πολύ από δείγμα σε δείγμα.7 Γι' αυτό δεν αρκούν για να καλύψουν τη Β12 σε μια vegan διατροφή.7
Όσπρια και ξηροί καρποί
Τα όσπρια και οι ξηροί καρποί δεν περιέχουν ουσιαστικά Β12.7 Είναι όμως καλή πηγή φυλλικού οξέος, της βιταμίνης που συνεργάζεται με τη Β12. Δείτε τον οδηγό για το φυλλικό οξύ.8
Β12 για χορτοφάγους και vegan: τι ισχύει
Χορτοφάγοι με αυγά και γαλακτοκομικά
Τα αυγά, το γάλα, το γιαούρτι και τα τυριά δίνουν Β12, αλλά η έλλειψη είναι συχνότερη και στους χορτοφάγους που τα τρώνε, σε σχέση με όσους τρώνε κρέας και ψάρι.9 Γι' αυτό αξίζει να τα έχετε σταθερά στη διατροφή σας και να ελέγχετε τη Β12 με εξέταση αίματος.3
Vegan: εμπλουτισμένα τρόφιμα και διατροφική μαγιά
Στη vegan διατροφή, οι πηγές Β12 είναι τα εμπλουτισμένα τρόφιμα, όπως ορισμένα φυτικά ροφήματα, δημητριακά και η εμπλουτισμένη διατροφική μαγιά, και τα συμπληρώματα.13 Ελέγχετε την ετικέτα, γιατί δεν είναι όλα τα προϊόντα εμπλουτισμένα. Αν χρειάζεστε συμπλήρωμα, το επιλέγετε με τον γιατρό σας μετά από εξέταση. Δείτε πόσο καιρό και τι ώρα να παίρνετε συμπλήρωμα Β12.
Εγκυμοσύνη, θηλασμός και παιδιά
Στην εγκυμοσύνη, στον θηλασμό και στα παιδιά που ακολουθούν vegan διατροφή, η Β12 χρειάζεται προγραμματισμό με τον γιατρό, γιατί η έλλειψη μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του βρέφους.1
Όταν η διατροφή δεν αρκεί: η απορρόφηση της Β12
Για να απορροφηθεί η Β12, χρειάζονται τα οξέα του στομάχου, που την απελευθερώνουν από την τροφή, και ο ενδογενής παράγοντας, μια πρωτεΐνη που φτιάχνει το στομάχι.1 Γι' αυτό η έλλειψη μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και με καλή διατροφή στη μεγαλύτερη ηλικία, στην ατροφική γαστρίτιδα, μετά από χειρουργείο στομάχου ή εντέρου, και στην κοιλιοκάκη ή τη νόσο Crohn.4 Ορισμένα φάρμακα για τα οξέα του στομάχου και για τον διαβήτη μπορεί επίσης να μειώσουν τη Β12· μην τα διακόψετε, αλλά ζητήστε από τον γιατρό σας να την ελέγξει.4
Η διατροφή μόνη της συχνά δεν διορθώνει μια έλλειψη που έχει ήδη εμφανιστεί, ιδιαίτερα όταν η αιτία είναι η απορρόφηση.4 Δείτε τα συμπτώματα έλλειψης βιταμίνης Β12.
Παράδειγμα ημέρας με τροφές πλούσιες σε Β12
Ένα ενδεικτικό παράδειγμα, χωρίς ποσότητες, που δεν αντικαθιστά ένα εξατομικευμένο πλάνο:
| Γεύμα | Ιδέα | Χορτοφαγική εκδοχή |
|---|---|---|
| Πρωινό | Αυγά με φέτα και ντομάτα | Ίδιο |
| Μεσημεριανό | Μύδια αχνιστά ή σαρδέλες με σαλάτα και ελαιόλαδο | Φακές με αυγό και φέτα |
| Σνακ | Πλήρες γιαούρτι με ξηρούς καρπούς | Ίδιο |
| Βραδινό | Μοσχάρι ή σολομός με λαχανικά | Ομελέτα με μανιτάρια και γραβιέρα |
Πότε να μιλήσετε με γιατρό
- Έχετε μουδιάσματα, μυρμήγκιασμα στα χέρια ή στα πόδια ή προβλήματα ισορροπίας.4
- Έχετε προβλήματα μνήμης, σύγχυση, έντονα πεσμένη διάθεση, επίμονη κούραση, δύσπνοια ή ωχρότητα.4
- Είστε χορτοφάγος ή vegan και είστε έγκυος, σχεδιάζετε εγκυμοσύνη ή θηλάζετε, ή ένα παιδί ακολουθεί vegan διατροφή.1
- Παίρνετε για μεγάλο διάστημα φάρμακα για τα οξέα του στομάχου ή για τον διαβήτη, ή έχετε κάνει χειρουργείο στομάχου ή εντέρου.4
- Παίρνετε φάρμακα για το σάκχαρο, τη χοληστερίνη ή την πίεση, ή έχετε νεφρική νόσο, και σκέφτεστε μεγάλη αλλαγή στη διατροφή σας.
Πώς σας βοηθά η Kyma
Με μία αιμοληψία σε συνεργαζόμενα εργαστήρια, η Kyma μετρά μαζί τη βιταμίνη Β12, το φυλλικό οξύ, την αιμοσφαιρίνη, τον μέσο όγκο ερυθροκυττάρου (MCV), τον σίδηρο και τη φερριτίνη· η ομοκυστεΐνη περιλαμβάνεται στη συνδρομή Complete. Τα αποτελέσματα εξηγούνται σε σχέση με το ιστορικό και τους στόχους σας, και ακολουθεί ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής και τρόπου ζωής, με παραπομπή σε γιατρό όταν χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. Ο επανέλεγχος δείχνει αν η διατροφή σας καλύπτει τη Β12. kymahealth.co
Συχνές ερωτήσεις
Κανένας ξηρός καρπός δεν περιέχει ουσιαστικά Β12.7 Είναι θρεπτικοί για άλλους λόγους, αλλά δεν καλύπτουν τη Β12.
Μόνο όταν είναι εμπλουτισμένη με Β12, κάτι που αναγράφεται στην ετικέτα· η μη εμπλουτισμένη δεν είναι αξιόπιστη πηγή.1
Τροφές πλούσιες σε Β12, όπως ψάρια, οστρακοειδή, κρέας, αυγά και τυριά, βοηθούν να διατηρηθεί η Β12, αλλά μια έλλειψη που έχει ήδη εμφανιστεί συνήθως χρειάζεται και αναπλήρωση που ορίζει ο γιατρός, ανάλογα με την αιτία.1, 4 Δείτε τα συμπτώματα έλλειψης Β12.
Βιοδείκτες σε αυτό το άρθρο
- NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin B12: fact sheet for health professionals.
- Watanabe F. Vitamin B12 sources and bioavailability. Experimental Biology and Medicine, 2007.
- Rizzo G, et al. Vitamin B12 among Vegetarians: Status, Assessment and Supplementation. Nutrients, 2016.
- National Institute for Health and Care Excellence. Vitamin B12 deficiency in over 16s: diagnosis and management (NG239). NICE, 2024.
- Beal T, Gardner CD, Herrero M, et al. Friend or Foe? The Role of Animal-Source Foods in Healthy and Environmentally Sustainable Diets. Journal of Nutrition, 2023.
- Lane MM, Gamage E, Du S, et al. Ultra-processed food exposure and adverse health outcomes: umbrella review of epidemiological meta-analyses. BMJ, 2024.
- Watanabe F, et al. Vitamin B12-containing plant food sources for vegetarians. Nutrients, 2014.
- NIH Office of Dietary Supplements. Folate: fact sheet for health professionals.
- Pawlak R, et al. How prevalent is vitamin B12 deficiency among vegetarians? Nutrition Reviews, 2013.