Ψευδάργυρος: Τι κάνει στον οργανισμό, συμπτώματα έλλειψης και πηγές

Τι είναι ο ψευδάργυρος

Ο ψευδάργυρος είναι ένα απαραίτητο ιχνοστοιχείο, δηλαδή ένα μέταλλο που ο οργανισμός χρειάζεται σε μικρές ποσότητες. Δεν μπορεί να τον φτιάξει μόνος του, γι' αυτό τον παίρνει από τη διατροφή.⁸ Ανάμεσα στα ιχνοστοιχεία, είναι από τα πιο άφθονα στον οργανισμό.¹

Το μεγαλύτερο μέρος του βρίσκεται στους μυς και στα οστά, και μικρότερες ποσότητες στο δέρμα και στο ήπαρ.² Στο αίμα κυκλοφορεί μόνο ένα πολύ μικρό μέρος του.⁶ Κάθε μέρα ο οργανισμός αναπληρώνει ένα μικρό μέρος του ψευδαργύρου του, γι' αυτό η τακτική πρόσληψη από τη διατροφή έχει σημασία.⁹

Τι κάνει ο ψευδάργυρος στον οργανισμό

Ο ψευδάργυρος χρειάζεται για τη λειτουργία περισσότερων από 300 ενζύμων, δηλαδή πρωτεϊνών που επιταχύνουν τις χημικές αντιδράσεις του οργανισμού.⁴

• Ανοσοποιητικό: είναι απαραίτητος για τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.¹ Γι' αυτό η έλλειψή του συνδέεται με αυξημένη ευαισθησία στις λοιμώξεις.³
• Δέρμα και επούλωση: η έλλειψή του συνδέεται με δερματικές βλάβες και καθυστέρηση στην επούλωση των πληγών.²
• Γεύση: οι διαταραχές της γεύσης είναι συχνό σύμπτωμα έλλειψης ψευδαργύρου.³
• Ανάπτυξη και αναπαραγωγή: χρειάζεται για τη φυσιολογική ανάπτυξη, ιδιαίτερα στην εγκυμοσύνη, στη βρεφική ηλικία και στην εφηβεία.⁶ Στους άνδρες, η έλλειψή του μπορεί να προκαλέσει υπογοναδισμό, δηλαδή μειωμένη λειτουργία των όρχεων.⁴
• Σάκχαρο: η ινσουλίνη, η ορμόνη που ρυθμίζει το σάκχαρο, αποθηκεύεται στο πάγκρεας μαζί με ψευδάργυρο.⁴ Μελέτες δείχνουν ότι το συμπλήρωμα ψευδαργύρου βελτιώνει δείκτες του σακχάρου, κυρίως σε άτομα με διαβήτη.¹⁰

Συμπτώματα έλλειψης ψευδαργύρου

Τα συμπτώματα της έλλειψης είναι γενικά και δεν δείχνουν από μόνα τους την αιτία.⁵ Όταν η έλλειψη δεν είναι σοβαρή, μπορεί να εμφανιστούν:⁴³

• μειωμένη όρεξη και αλλαγές στη γεύση,
• τραχύ δέρμα, δερματίτιδα ή άφθες στο στόμα,
• τριχόπτωση,
• αργή επούλωση των πληγών,
• συχνότερες λοιμώξεις,
• νωθρότητα, δηλαδή αίσθημα πνευματικής κόπωσης.

Σε σοβαρή έλλειψη μπορεί να εμφανιστούν έντονη δερματίτιδα, διάρροια, απώλεια βάρους και υπογοναδισμός στους άνδρες.⁴ Πολλά από αυτά τα συμπτώματα έχουν και άλλες αιτίες, που χρειάζεται να αποκλειστούν πριν αποδοθούν στον ψευδάργυρο.³

Ποιοι κινδυνεύουν από έλλειψη ψευδαργύρου

Μεγαλύτερο κίνδυνο έλλειψης έχουν:⁷³

• όσοι ακολουθούν χορτοφαγική ή vegan διατροφή, γιατί ο ψευδάργυρος των φυτικών τροφών απορροφάται λιγότερο,¹²
• άτομα με παθήσεις του εντέρου, όπως η κοιλιοκάκη και οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου,
• άτομα με διαβήτη τύπου 2 ή χρόνια νόσο των νεφρών, που χάνουν περισσότερο ψευδάργυρο στα ούρα,
• άτομα με χρόνια νόσο του ήπατος ή εξάρτηση από το αλκοόλ,
• άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, που συχνά παίρνουν λιγότερο ψευδάργυρο από τη διατροφή,
• οι έγκυες και οι θηλάζουσες, που έχουν αυξημένες ανάγκες,⁶
• όσοι παίρνουν για μεγάλο διάστημα ορισμένα φάρμακα, όπως διουρητικά.

Αν παίρνετε κάποιο από αυτά τα φάρμακα, μην το διακόψετε μόνοι σας· ζητήστε τη γνώμη του γιατρού σας. Στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό, κάθε συμπλήρωμα το συζητάτε με τον γιατρό σας.

Πηγές ψευδαργύρου στη διατροφή

Η διατροφή είναι η βάση. Πολύ καλές πηγές ψευδαργύρου είναι τα οστρακοειδή, όπως τα στρείδια, και το κόκκινο κρέας.⁷¹ Καλές πηγές είναι επίσης:⁷⁶

• το μη επεξεργασμένο κρέας, όπως το μοσχάρι και το κοτόπουλο,
• τα ψάρια, τα θαλασσινά και τα αυγά,
• τα πλήρη τυριά,
• τα όσπρια,
• οι ξηροί καρποί και οι σπόροι.

Ο ψευδάργυρος των ζωικών τροφών απορροφάται καλύτερα. Τα δημητριακά ολικής άλεσης και τα όσπρια περιέχουν φυτικό οξύ, μια ουσία που δεσμεύει τον ψευδάργυρο και μειώνει την απορρόφησή του.⁶⁷ Το μούλιασμα, το φύτρωμα και η ζύμωση, όπως στο ψωμί που φουσκώνει με μαγιά ή προζύμι, μειώνουν το φυτικό οξύ.⁶⁷ Ο συνδυασμός των φυτικών τροφών με αυγά, κρέας ή τυρί βελτιώνει επίσης την απορρόφηση.⁶

Πολλές από τις τροφές αυτές, όπως τα όσπρια και οι ξηροί καρποί, δίνουν και μαγνήσιο. Δείτε τις τροφές πλούσιες σε μαγνήσιο.

Πώς ελέγχεται ο ψευδάργυρος

Η συνηθισμένη εξέταση μετρά τον ψευδάργυρο στον ορό ή στο πλάσμα, δηλαδή στο υγρό μέρος του αίματος.⁶ Δεν υπάρχει όμως απλός δείκτης που να δείχνει με ακρίβεια μια ήπια έλλειψη.⁶⁷ Η τιμή επηρεάζεται επίσης από πολλούς παράγοντες:⁶

• Γεύματα και ώρα: η τιμή αλλάζει μέσα στη μέρα, ανάλογα με τα γεύματα. Γι' αυτό η αιμοληψία γίνεται συνήθως το πρωί, νηστικοί.⁶³
• Φλεγμονή: σε λοίμωξη ή φλεγμονή, ο ψευδάργυρος του αίματος πέφτει χωρίς να σημαίνει απαραίτητα έλλειψη. Γι' αυτό το αποτέλεσμα διαβάζεται μαζί με τη C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP), έναν δείκτη φλεγμονής.⁶
• Λευκωματίνη: στο αίμα, ο ψευδάργυρος μεταφέρεται κυρίως δεμένος στη λευκωματίνη, μια πρωτεΐνη του αίματος. Όταν η λευκωματίνη είναι χαμηλή, πέφτει και ο ψευδάργυρος.⁶
• Το ίδιο το δείγμα: η αιμόλυση, δηλαδή η καταστροφή ερυθρών αιμοσφαιρίων στο δείγμα, μπορεί να δώσει ψευδώς υψηλή τιμή.⁶

Μια χαμηλή τιμή ψευδαργύρου μπορεί να οφείλεται στη φλεγμονή ή στη χαμηλή λευκωματίνη και όχι σε έλλειψη.¹³ Γι' αυτό η έλλειψη κρίνεται από τα συμπτώματα, τη διατροφή και τις εξετάσεις μαζί.³ Αν χρειάζεται μέτρηση του ψευδαργύρου, την αποφασίζετε με τον γιατρό σας.

Συμπληρώματα ψευδαργύρου: όταν το παραπάνω βλάπτει

Ένα συμπλήρωμα έρχεται μετά τη διατροφή. Έχει θέση όταν τα συμπτώματα, η διατροφή και οι εξετάσεις δείχνουν έλλειψη, και η απόφαση παίρνεται με τον γιατρό σας.³

Η μακροχρόνια λήψη μεγάλων ποσοτήτων ψευδαργύρου μπορεί να προκαλέσει έλλειψη χαλκού, ενός άλλου απαραίτητου μετάλλου.⁷⁹ Η έλλειψη χαλκού μπορεί με τη σειρά της να οδηγήσει σε αναιμία, χαμηλά λευκά αιμοσφαίρια και νευρολογικά συμπτώματα.¹³³

Ο ψευδάργυρος μπορεί να μειώσει την απορρόφηση ορισμένων φαρμάκων, όπως ορισμένων αντιβιοτικών (τετρακυκλίνες, κινολόνες) και της πενικιλλαμίνης, ενός φαρμάκου που δεσμεύει μέταλλα.⁵⁷ Αν παίρνετε φάρμακα, συζητήστε το συμπλήρωμα με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας. Τα σκευάσματα ψευδαργύρου που εφαρμόζονται στη μύτη έχουν συνδεθεί με απώλεια της όσφρησης, που μπορεί να είναι μόνιμη.⁷

Πότε να μιλήσετε με γιατρό

Ένα συμπλήρωμα δεν πρέπει να καθυστερεί τον ιατρικό έλεγχο. Κλείστε ραντεβού με τον γιατρό σας αν:

• έχετε απότομη τριχόπτωση ή τριχόπτωση κατά τόπους,
• οι πληγές σας επουλώνονται πολύ αργά, ιδίως αν έχετε διαβήτη,
• έχετε απώλεια της γεύσης ή της όσφρησης,
• έχετε επίμονο εξάνθημα γύρω από το στόμα, στα χέρια ή στα πόδια,
• έχετε συχνές ή σοβαρές λοιμώξεις,
• έχετε χρόνια διάρροια ή γνωστή πάθηση του εντέρου,
• είστε έγκυος, θηλάζετε ή παίρνετε φάρμακα και σκέφτεστε να ξεκινήσετε συμπλήρωμα.

Πώς σας βοηθά η Kyma

Με μία αιμοληψία σε συνεργαζόμενα εργαστήρια, η Kyma μετρά μαζί το μαγνήσιο ορού, τον σίδηρο, τη φερριτίνη, τη βιταμίνη B12, τη βιταμίνη D, τη CRP και τη λευκωματίνη. Ο ψευδάργυρος δεν είναι μέρος αυτών των εξετάσεων· αν χρειάζεται μέτρηση, την αποφασίζετε με τον γιατρό σας. Τα αποτελέσματα εξηγούνται σε σχέση με το ιστορικό και τους στόχους σας, και ακολουθεί ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής και τρόπου ζωής, με παραπομπή σε γιατρό όταν χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. kymahealth.co