Με μια ματιά
Δεν υπάρχει μία λίστα με τροφές που «απαγορεύονται» λόγω κρεατινίνης· σε όσους έχουν υγιή νεφρά, η διατροφή επηρεάζει λίγο την κρεατινίνη, αν και ένα μεγάλο γεύμα με μαγειρεμένο κρέας, τα συμπληρώματα κρεατίνης, η έντονη άσκηση ή η αφυδάτωση μπορεί να ανεβάσουν μια μέτρηση.1, 2, 3 Όταν η κρεατινίνη είναι υψηλή επειδή τα νεφρά φιλτράρουν λιγότερο, οι επιλογές για την πρωτεΐνη, το αλάτι, το κάλιο, τον φώσφορο και τα υγρά εξαρτώνται από το στάδιο της νεφρικής νόσου και τις εξετάσεις σας.4, 5 Αν έχετε νεφρική νόσο, συζητήστε κάθε αλλαγή στη διατροφή με τον νεφρολόγο ή τον διαιτολόγο σας πριν την κάνετε.4
Το περιεχόμενο αυτού του άρθρου έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα. Δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή και δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως τέτοια. Δεν αντικαθιστά τη διάγνωση ή τη θεραπεία από γιατρό: για οποιοδήποτε θέμα αφορά την υγεία σας, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.
Κρεατινίνη: υπάρχουν τροφές που απαγορεύονται;
Σε όσους έχουν υγιή νεφρά, η διατροφή επηρεάζει λίγο την κρεατινίνη, γιατί η κρεατινίνη προέρχεται κυρίως από τους μυς.3 Γι' αυτό δεν υπάρχει μία λίστα με τροφές που «απαγορεύονται». Όταν όμως η κρεατινίνη είναι υψηλή επειδή τα νεφρά φιλτράρουν λιγότερο, η διατροφή αλλάζει ανάλογα με το στάδιο της νόσου, και την ορίζουν ο νεφρολόγος και ο διαιτολόγος.45 Για το τι είναι η κρεατινίνη, δείτε τον οδηγό για την κρεατινίνη.
Τι ανεβάζει προσωρινά την κρεατινίνη στην εξέταση
| Παράγοντας | Τι κάνετε |
|---|---|
| Γεύμα με μαγειρεμένο κρέας λίγο πριν από την εξέταση1 | Αποφύγετε ένα μεγάλο γεύμα με κρέας την προηγούμενη βραδιά |
| Συμπληρώματα κρεατίνης2 | Ενημερώστε τον γιατρό σας πριν από την εξέταση |
| Έντονη άσκηση3 | Αποφύγετε την έντονη άσκηση την προηγούμενη μέρα |
| Αφυδάτωση3 | Πίνετε κανονικά νερό πριν από την εξέταση |
| Μεγάλη μυϊκή μάζα6 | Αναφέρετέ το στον γιατρό σας· η τιμή μπορεί να είναι φυσιολογικά υψηλότερη |
Όταν τα νεφρά χρειάζονται προστασία: τι συζητάτε με τον διαιτολόγο
Στη χρόνια νεφρική νόσο, η πρωτεΐνη, το αλάτι, το κάλιο, ο φώσφορος και τα υγρά ορίζονται ανάλογα με το στάδιο, τον eGFR και τις εξετάσεις αίματος, από τον νεφρολόγο και τον διαιτολόγο.45 Μην περιορίσετε μόνοι σας την πρωτεΐνη, το κάλιο ή τα υγρά, γιατί ο υπερβολικός περιορισμός μπορεί να οδηγήσει σε υποθρεψία.5
Για όλους, η ποιότητα της τροφής έχει σημασία. Οι θρεπτικές ζωικές τροφές, όπως το κρέας, τα αυγά, το ψάρι, το πλήρες γιαούρτι και τα ώριμα τυριά, δίνουν θρεπτικά συστατικά που ο οργανισμός απορροφά εύκολα, μαζί με τα λαχανικά, τα όσπρια και το ελαιόλαδο.78 Αντίθετα, οι υπερεπεξεργασμένες τροφές, όπως τα τυποποιημένα σνακ, τα αλλαντικά και τα έτοιμα γεύματα, καλό είναι να αποφεύγονται, γιατί συνδέονται με διαβήτη τύπου 2 και καρδιαγγειακή νόσο· ο διαβήτης και η υψηλή αρτηριακή πίεση είναι οι κύριες αιτίες της χρόνιας νεφρικής νόσου.910 Το αλάτι των επεξεργασμένων τροφών περιορίζεται, ενώ το αλκοόλ καλό είναι να αποφεύγεται ή να περιορίζεται.411
Φρούτα για κρεατινίνη: τι ισχύει
Τα ολόκληρα φρούτα και τα λαχανικά έχουν οφέλη και στη χρόνια νεφρική νόσο, γι' αυτό οι οδηγίες δεν τα αποκλείουν χωρίς λόγο.4 Όταν όμως το κάλιο του αίματος είναι υψηλό, ο νεφρολόγος ή ο διαιτολόγος σάς λέει ποια να προτιμάτε.12 Οι χυμοί, ακόμη και οι φρέσκοι, καλό είναι να αποφεύγονται, γιατί τα σάκχαρά τους απορροφούνται πιο γρήγορα λόγω της υγρής τους μορφής.13 Δείτε το κάλιο αίματος.
Ροφήματα: νερό και άλλα
Η καλή ενυδάτωση διορθώνει την άνοδο της κρεατινίνης που οφείλεται σε αφυδάτωση, αλλά το περισσότερο νερό δεν «ξεπλένει» την κρεατινίνη όταν τα νεφρά φιλτράρουν λιγότερο.3 Στη νεφρική νόσο, η ποσότητα των υγρών μπορεί να χρειάζεται προσαρμογή, που την ορίζει ο νεφρολόγος.5 Η κρεατινίνη επανέρχεται όταν αντιμετωπίζεται η αιτία που την ανέβασε.4
Διατροφή για χαμηλή κρεατινίνη
Η χαμηλή κρεατινίνη δείχνει συνήθως λίγη μυϊκή μάζα, γι' αυτό βοηθούν η επαρκής πρωτεΐνη από τροφές όπως το κρέας, τα αυγά, το ψάρι και τα γαλακτοκομικά, και η άσκηση με βάρη.314 Δείτε τι σημαίνει η χαμηλή κρεατινίνη.
Πότε να μιλήσετε με γιατρό
- Η κρεατινίνη σας είναι υψηλή ή ανεβαίνει σε διαδοχικές εξετάσεις, ή ο eGFR σας είναι χαμηλός.4
- Έχετε νεφρική νόσο και σκέφτεστε αλλαγές στη διατροφή, συμπληρώματα κρεατίνης, πρωτεΐνης ή φυτικά σκευάσματα.415
- Παίρνετε φάρμακα για το σάκχαρο, την πίεση ή διουρητικά και σκέφτεστε μεγάλη αλλαγή στη διατροφή.
- Κάνετε πολύ λιγότερα ούρα, έχετε πρήξιμο, έντονη δύσπνοια ή σύγχυση: ζητήστε επείγουσα ιατρική εκτίμηση.10
Πώς σας βοηθά η Kyma
Με μία αιμοληψία σε συνεργαζόμενα εργαστήρια, η Kyma μετρά μαζί την κρεατινίνη, τον eGFR, την ουρία, το κάλιο, το νάτριο, τη γλυκόζη και τη γενική ούρων, γι' αυτό η αιμοληψία γίνεται νηστικοί· ο λόγος λευκωματίνης προς κρεατινίνη στα ούρα περιλαμβάνεται στη συνδρομή Complete. Τα αποτελέσματα εξηγούνται σε σχέση με το ιστορικό και τους στόχους σας, και ακολουθεί ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής και τρόπου ζωής, με παραπομπή σε γιατρό όταν χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. kymahealth.co
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί να ανεβάσει λίγο την κρεατινίνη του αίματος, χωρίς αυτό να σημαίνει βλάβη στα νεφρά σε υγιείς ανθρώπους.2 Ενημερώστε τον γιατρό σας πριν από την εξέταση, και αν έχετε νεφρική νόσο συζητήστε το συμπλήρωμα μαζί του.
Βιοδείκτες σε αυτό το άρθρο
- Preiss DJ, et al. The influence of a cooked-meat meal on estimated glomerular filtration rate. Annals of Clinical Biochemistry, 2007.
- de Souza e Silva A, et al. Effects of creatine supplementation on renal function: a systematic review and meta-analysis. Journal of Renal Nutrition, 2019.
- Kashani K, Rosner MH, Ostermann M. Creatinine: from physiology to clinical application. European Journal of Internal Medicine, 2020.
- Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group. KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. Kidney International, 2024.
- Ikizler TA, et al. KDOQI Clinical Practice Guideline for Nutrition in CKD: 2020 Update. American Journal of Kidney Diseases, 2020.
- Delanaye P, Cavalier E, Pottel H. Serum creatinine: not so simple! Nephron, 2017.
- Beal T, Gardner CD, Herrero M, et al. Friend or Foe? The Role of Animal-Source Foods in Healthy and Environmentally Sustainable Diets. Journal of Nutrition, 2023.
- Estruch R, et al. Primary Prevention of Cardiovascular Disease with a Mediterranean Diet Supplemented with Extra-Virgin Olive Oil or Nuts. NEJM, 2018.
- Lane MM, Gamage E, Du S, et al. Ultra-processed food exposure and adverse health outcomes: umbrella review of epidemiological meta-analyses. BMJ, 2024.
- Webster AC, et al. Chronic kidney disease. Lancet, 2017.
- GBD 2016 Alcohol Collaborators. Alcohol use and burden for 195 countries and territories, 1990–2016. Lancet, 2018.
- Clase CM, et al. Potassium homeostasis and management of dyskalemia in kidney diseases: conclusions from a KDIGO Controversies Conference. Kidney International, 2020.
- Muraki I, et al. Fruit consumption and risk of type 2 diabetes: results from three prospective longitudinal cohort studies. BMJ, 2013.
- Bauer J, et al. Evidence-based recommendations for optimal dietary protein intake in older people: a position paper from the PROT-AGE Study Group. Journal of the American Medical Directors Association, 2013.
- Navarro VJ, et al. Liver injury from herbal and dietary supplements. Hepatology, 2017.