Διατροφή για φλεγμονή στο έντερο: τι να τρώτε και τι να αποφεύγετε

Διατροφή για φλεγμονή στο έντερο: τι μπορεί να κάνει

Η «φλεγμονή στο έντερο» περιγράφει διαφορετικές καταστάσεις. Οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου, όπως η νόσος Crohn και η ελκώδης κολίτιδα, είναι μακροχρόνιες και προκαλούν πόνο στην κοιλιά και διάρροια.⁵ Σε αυτές, το ανοσοποιητικό σύστημα φαίνεται να επιτίθεται στο έντερο, που φλεγμαίνει.⁵

Η φλεγμονή εντέρου και η διατροφή συνδέονται, αλλά καμία δίαιτα δεν έχει δείξει σταθερά ότι μειώνει τις εξάρσεις στους ενήλικες.² Η διατροφή έχει όμως σημασία για τη θρέψη σας, γιατί οι περιορισμοί στο φαγητό, μαζί με τις επιπλοκές της νόσου, μπορούν να οδηγήσουν σε υποθρεψία.²

Πρώτα η αιτία: γιατί η διατροφή εξαρτάται από τη διάγνωση

Τι θα φάτε εξαρτάται από το τι προκαλεί τη φλεγμονή. Η διάρροια από μια ίωση του στομάχου ή μια τροφική δηλητηρίαση συνήθως σταματά μέσα σε λίγες ημέρες.⁶ Μια φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, αντίθετα, είναι μακροχρόνια και χρειάζεται θεραπεία.⁵

Οι εξετάσεις αίματος δεν αρκούν για να τις ξεχωρίσουν: η αυξημένη CRP δεν διακρίνει μια φλεγμονώδη νόσο του εντέρου από μια λοιμώδη κολίτιδα.⁷ Γι' αυτό τη διάγνωση τη θέτει ο γιατρός σας. Δείτε τι είναι η φλεγμονή και τι την προκαλεί.

Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι διαφορετική πάθηση από τις φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου, παρότι ορισμένα συμπτώματα μοιάζουν.⁵ Για τα συμπτώματα και τις αιτίες, δείτε φλεγμονή εντέρου: συμπτώματα, αιτίες και πότε χρειάζεστε γιατρό.

Οξεία φλεγμονή εντέρου: τι να τρώτε τις πρώτες μέρες

Σε μια οξεία λοίμωξη του εντέρου, το πρώτο μέλημα είναι τα υγρά. Πίνετε αρκετό νερό, σε μικρές γουλιές αν έχετε ναυτία.⁶ Αν υπάρχουν σημάδια αφυδάτωσης, ο φαρμακοποιός μπορεί να σας προτείνει ένα διάλυμα ενυδάτωσης, δηλαδή μια σκόνη που διαλύεται σε νερό.⁶

Τρώτε όταν νιώσετε ότι μπορείτε, και μπορεί να βοηθήσει να αποφύγετε τα πολύ λιπαρά και τα πικάντικα φαγητά.⁶ Επίσης, οι χυμοί φρούτων και τα ανθρακούχα αναψυκτικά καλό είναι να αποφεύγονται, γιατί μπορούν να επιδεινώσουν τη διάρροια.⁶

Τι να τρώτε σε έξαρση

Στην έξαρση μιας φλεγμονώδους νόσου του εντέρου, δεν υπάρχει μία δίαιτα που να συστήνεται για όλους, γι' αυτό η διατροφή προσαρμόζεται στην κατάσταση του καθενός.¹ Οι δίαιτες που αποκλείουν ομάδες τροφών δεν συστήνονται γενικά για να έρθει ύφεση στη νόσο Crohn.¹ Ο γαστρεντερολόγος μπορεί όμως να προτείνει ως θεραπεία μια ειδική υγρή διατροφή ή την ειδική διατροφή αποκλεισμού για τη νόσο Crohn, με την καθοδήγηση διαιτολόγου.² Τη διατροφή στην έξαρση την προσαρμόζετε μαζί με τον γαστρεντερολόγο σας.

Τροφές που συχνά ενοχλούν

Πολλοί άνθρωποι με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου ανέχονται δύσκολα τα τηγανητά, τα μπαχαρικά και τα καυτερά φαγητά.¹ Το ίδιο συμβαίνει συχνά με τις τροφές που φέρνουν αέρια ή έχουν πολλές φυτικές ίνες, όπως τα όσπρια και τα ωμά λαχανικά.¹ Αυτές τις τροφές τις αφαιρείτε μόνο όταν σας ενοχλούν, όχι προληπτικά.¹ Ορισμένοι άνθρωποι, συχνότερα με νόσο Crohn, έχουν δυσανεξία στη λακτόζη, το σάκχαρο του γάλακτος.¹ Τη δυσανεξία την επιβεβαιώνετε με τον γιατρό σας πριν αφαιρέσετε τα γαλακτοκομικά. Αν η διάρροια είναι έντονη, πίνετε επίσης αρκετά υγρά.⁴

Αν υπάρχει στένωση στο έντερο

Η στένωση είναι ένα σημείο όπου το έντερο έχει στενέψει. Αν προκαλεί συμπτώματα, τα ωμά φρούτα και λαχανικά μπορεί να μη γίνονται ανεκτά λόγω της υφής τους.² Το καλό μάσημα και το μαγείρεμά τους μέχρι να μαλακώσουν βοηθούν να μένουν στη διατροφή σας.² Την υφή της διατροφής σας σε αυτή την περίπτωση την ορίζει ο γαστρεντερολόγος.¹

Τι να τρώτε σε ύφεση

Στην ύφεση δεν χρειάζεται να ακολουθείτε κάποια ειδική δίαιτα.¹ Η Αμερικανική Γαστρεντερολογική Εταιρεία (American Gastroenterological Association) συστήνει μεσογειακή διατροφή, πλούσια σε ποικιλία φρέσκων φρούτων και λαχανικών και σε μονοακόρεστα λιπαρά.² Η ίδια διατροφή έχει λίγες υπερεπεξεργασμένες τροφές και λίγη πρόσθετη ζάχαρη.² Παράλληλα, θρεπτικές ζωικές τροφές, όπως το κρέας, τα αυγά, το ψάρι, το πλήρες γιαούρτι και τα ώριμα τυριά, δίνουν θρεπτικά συστατικά που ο οργανισμός απορροφά εύκολα.³

Ένα ημερολόγιο φαγητού βοηθά να φανεί ποιες τροφές σας ενοχλούν, και πριν από κάθε αλλαγή στη διατροφή μιλάτε με τον γιατρό σας.⁴ Για τη φλεγμονή σε όλο τον οργανισμό, δείτε τη διατροφή και τις συνήθειες που ρίχνουν τη φλεγμονή.

Τροφές που αξίζει να περιορίσετε

• Υπερεπεξεργασμένες τροφές και ζάχαρη, όπως τα αναψυκτικά, τα γλυκά και τα αλμυρά σνακ του εμπορίου. Η διατροφή που συστήνεται τις περιορίζει,² και μελέτες δείχνουν ότι συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης φλεγμονώδους νόσου του εντέρου.⁸
• Αλλαντικά, όπως το λουκάνικο και το σαλάμι, που επίσης συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισής της.⁸
• Σπορέλαια, όπως το ηλιέλαιο και το καλαμποκέλαιο, που είναι πλούσια σε ωμέγα-6.⁹ Ωμέγα-6 δίνουν επίσης οι ξηροί καρποί και το κοτόπουλο,¹⁰ ενώ η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφών συνδέεται με περισσότερα ωμέγα-6 στο αίμα.¹¹ Οι ευρωπαϊκές οδηγίες συστήνουν μια διατροφή πλούσια σε ωμέγα-3 και φτωχή σε ωμέγα-6, που συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης νόσου Crohn και ελκώδους κολίτιδας.¹
• Τηγανητά. Το τηγάνισμα με σπορέλαια, ιδιαίτερα σε υψηλές θερμοκρασίες ή κατά την επαναλαμβανόμενη χρήση τους, μπορεί να οδηγήσει στον σχηματισμό επιβλαβών προϊόντων οξείδωσης, που μεταφέρονται στα τρόφιμα.¹²
• Αλκοόλ: καλό είναι να αποφεύγεται ή να περιορίζεται, γιατί μπορεί να ερεθίσει το πεπτικό σύστημα⁴ και να βλάψει τα ηπατικά κύτταρα.¹³

Τροφές που δεν χρειάζεται να αποφεύγετε

• Εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, λαχανικά και φρούτα. Είναι η βάση της μεσογειακής διατροφής, και το ελαιόλαδο δίνει μονοακόρεστα λιπαρά.²
• Ψάρι, αυγά και μη επεξεργασμένο κρέας. Είναι πηγές πρωτεΐνης, και οι ανάγκες σε πρωτεΐνη αυξάνονται όσο η νόσος είναι ενεργή.¹ Το κόκκινο και το λευκό κρέας, σε αντίθεση με τα αλλαντικά, δεν έχουν συνδεθεί με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης φλεγμονώδους νόσου του εντέρου.⁸ Τα λιπαρά ψάρια, όπως οι σαρδέλες και ο γαύρος, δίνουν ωμέγα-3.⁹
• Πλήρη γαλακτοκομικά, όπως το γιαούρτι και η φέτα. Τα γαλακτοκομικά δεν έχουν συνδεθεί με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης φλεγμονώδους νόσου του εντέρου.⁸ Τα αφαιρείτε μόνο αν δεν τα ανέχεστε.¹

Φλεγμονή εντέρου: φυσική αντιμετώπιση, τι ισχύει

Κανένα συμπλήρωμα δεν αντικαθιστά τη θεραπεία που σας έχει δοθεί. Αν ήδη παίρνετε θεραπεία, μην τη διακόψετε ή αλλάξετε μόνοι σας. Τα συμπληρώματα έρχονται μετά τη διατροφή και αποφασίζονται με τον γιατρό σας.

• Προβιοτικά: οι ευρωπαϊκές οδηγίες αναφέρουν ότι ορισμένα προβιοτικά μπορούν να εξεταστούν στην ελκώδη κολίτιδα.¹ Στη διάρροια από τα αντιβιοτικά, μελέτες δείχνουν ότι συνδέονται με λιγότερα επεισόδια.¹⁴
• Ωμέγα-3: τα ωμέγα-3 από την τροφή, όπως από τα λιπαρά ψάρια, είναι μέρος μιας καλής διατροφής.¹
• Κουρκουμίνη: η δραστική ουσία του κουρκουμά έχει μελετηθεί μαζί με τη συνήθη θεραπεία, για τη διατήρηση της ύφεσης στην ελκώδη κολίτιδα.¹⁵ Τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, αλλά χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να επιβεβαιωθεί το όφελος.¹⁵

Μετρήστε: ποιες εξετάσεις αίματος βοηθούν

Η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP) ανεβαίνει συχνά ανάλογα με τη βαρύτητα της νόσου Crohn, λιγότερο στην ελκώδη κολίτιδα. Μπορεί όμως να είναι φυσιολογική ακόμη και όταν υπάρχει νόσος.⁷ Η ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (ΤΚΕ) είναι ένας ακόμη, έμμεσος δείκτης φλεγμονής, που αλλάζει πιο αργά.¹⁶ Η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη υψηλής ευαισθησίας (hs-CRP) μετρά την ίδια πρωτεΐνη με πιο ευαίσθητη μέθοδο.¹⁷

Οι δείκτες αυτοί δεν δείχνουν πού βρίσκεται η φλεγμονή.⁷ Ειδικές εξετάσεις, όπως η καλπροτεκτίνη στα κόπρανα, δείχνουν πιο άμεσα τη φλεγμονή του εντέρου, και τις ζητά ο γιατρός.⁷ Δείτε CRP: τι δείχνει η εξέταση για τη φλεγμονή και τι είναι η ΤΚΕ.

Στις φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου, η αναιμία είναι η πιο συχνή εκδήλωση έξω από το έντερο.¹ Για τον έλεγχό της χρησιμοποιούνται η γενική αίματος με την αιμοσφαιρίνη, η φερριτίνη και η CRP.¹ Τακτικός έλεγχος χρειάζεται και για τη βιταμίνη D,² και όποια έλλειψη επιβεβαιωθεί διορθώνεται με τον γιατρό σας.¹ Η φερριτίνη, που δείχνει τις αποθήκες σιδήρου, διαβάζεται μαζί με την CRP, γιατί η φλεγμονή αλλάζει τα κριτήρια για την έλλειψη σιδήρου.¹

Πότε να μιλήσετε με γιατρό

• Επείγοντα συμπτώματα: ξαφνικός, έντονος πόνος στην κοιλιά, αιμορραγία από το έντερο που δεν σταματά, πολύ αίμα στα κόπρανα ή εμετός με αίμα.⁵⁶ Καλέστε αμέσως το 166 ή το 112.
• Πολύ έντονη διάρροια ή διάρροια με αίμα, ή υψηλός πυρετός με ρίγη: ζητήστε επείγουσα ιατρική εκτίμηση.⁴
• Αίμα ή βλέννα στα κόπρανα, επίμονος ή επαναλαμβανόμενος πόνος στην κοιλιά, ή απώλεια βάρους χωρίς προσπάθεια.⁵
• Διάρροια που διαρκεί περισσότερο από 7 ημέρες ή εμετός περισσότερο από 2 ημέρες.⁶
• Σημάδια αφυδάτωσης, όπως σκούρα ούρα με έντονη οσμή, που επιμένουν παρά το διάλυμα ενυδάτωσης.⁶
• Θεραπεία, εγκυμοσύνη ή χρόνια νόσος: αν παίρνετε φάρμακα, είστε έγκυος, έχετε νεφρική νόσο ή φροντίζετε ένα παιδί με συμπτώματα, η διατροφή προσαρμόζεται με τον γιατρό σας. Μη διακόπτετε μόνοι σας τη θεραπεία σας.

Δείτε επίσης τα συμπτώματα που χρειάζονται γιατρό.

Πώς σας βοηθά η Kyma

Με μία αιμοληψία σε συνεργαζόμενα εργαστήρια, η Kyma μετρά μαζί την CRP, την hs-CRP, την ΤΚΕ, την αιμοσφαιρίνη και τη φερριτίνη, που περιλαμβάνονται στη συνδρομή Core. Τα αποτελέσματα εξηγούνται σε σχέση με το ιστορικό και τους στόχους σας, και ακολουθεί ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής και τρόπου ζωής, με παραπομπή σε γιατρό όταν χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. Οι ειδικές εξετάσεις για το έντερο, όπως η καλπροτεκτίνη, δεν περιλαμβάνονται και τις ζητά ο γιατρός σας. kymahealth.co